Ook in de moderne literatuur leert de gedaantewisseling onsrelevante lessen. Kafka beschrijft in De gedaantewisseling (1915) hoehandelsreiziger Gregor Samsa op een willekeurige ochtend wakker wordt en ontdekt dat hij zonder duidelijke aanleiding in een groot insect is veranderd - een allegorie voor de vervreemding en het isolement van het moderne bestaanonder het kapitalisme.
Op deze avond gaan we voorbij klassieke allegorieën en spectaculaire gedaantewisselingen in de literatuur, en richten ons op processen van transformatie waar we heden ten dage continu onderdeel van zijn. Die dragen dikwijls een belofte van bevrijding in zich. We beginnen iedere dag met het vermogen onze identiteit vorm te geven aan de hand van wat we dragen, zeggen en doen. Maar hoe maakbaar zijn we? Zitten we vast aan een essentie? En misschien wel het belangrijkst: in hoeverre heeft de metamorfose ook politieke macht?
Op deze Felix & Sofie avond zal Tessa de Vet het idee van metamorfosen in het recente werk van de filosoof Emanuele Coccia onderzoeken. Ze kijkt kritisch naar Coccia’s opvattingen over mode als meest radicale metamorfose, en vraagt zich daarbij af in hoeverre Coccia’s werk ons in staat stelt de politieke dimensies van zowel mode als metamorfose te denken.
Mateo Sanchez Petrement zal daarnaast aan de hand van Kafka onderzoeken hoe metamorfose zich heeft gemanifesteerd in de materiële en chemische transformaties van het moderne subject. Zo maakten koffie en tabak het lichaam historisch gezien geschikt voor industriële productiviteitsnormen,en werden psychoactieve middelen die niet binnen de kapitalistische rationaliteit pasten verboden.
Caroline van Eck keert terug naar de klassieke mythe van Proteus, een god die bekend stond om zijn gedaanteverwisselingen en camouflage,die nog altijd veelzeggend is. Zo helpt die mythe ons begrijpen hoe camouflerende kleding rechts-extremistische hooligans niet alleen onzichtbaar maakt, maar ook transformeert, en hoe het kan dat gamers zich misogyn gaan gedragen wanneer hun avatar een uniform draagt - het zogenaamde ‘Proteus-effect.’
Martijn Boven ten slotte legt uit waarom de metamorfose in de wereldliteratuur niet alleen opgevat moet worden als een inhoudelijk motief, maar ook als een narratieve techniek; de metamorfose waarover wordt verteld blijkt ook een metamorfose van de taal én van de vorm van het verhaal.
Kom met ons onderzoeken wat de metamorfose ons kan leren over identiteit, essentie en verandering, en u gaat geheid anders weg dan u binnenkwam!
Let op: deze avond is deels Engelstalig.
Martijn Boven is verbonden aan het Instituut voor Wijsbegeerte aan de Universiteit Leiden en aan de kunstacademie Minerva in Groningen. In zijn onderzoek richt hij zich op tekstuele strategieën in de filosofische werken van denkers als Plato, Augustinus, Leibniz, Spinoza en Kierkegaard.
Caroline van Eck is hoogleraar Kunstgeschiedenis in Cambridge, Fellow van King's College en lid van de British Academy. Recente publicaties zijn o.a. Piranesi's Candelabra and the Revival of the Past. Excessive Objects and the Emergence of Style in the Age of Neoclassicism (2023), and 'Notes on the prehistory of camouflage as a cultural technique' (2023).
Mateo Sanchez Petrement is docent Media Studies aan de Universiteit van Amsterdam, redacteur bij Future Humanities en doet promotieonderzoek aan de Amsterdam School for Cultural Analysis. Hij onderzoekt de politiek en sociologie van de “renaissance” van psychedelica in het globale Noorden aan de hand van kritische theorieën, waaronder marxisme, posthumanisme en fenomenologie.
Tessa de Vet is redacteur, criticus en programmamaker. Zij studeerde Cultuurwetenschappen en Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en houdt zich bezig met filosofie, film en kunst. Haar werk verscheen onder meer in Deleuze and Guattari Studies, Krisis. Journal for Contemporary Philosophy en De Witte Raaf.
De avond zal gemodereerd worden door filosoof en auteur Lisa Doeland.
Let op: deze avond is deels Engelstalig.