De filosoof en de politiek: over Thorbecke en Camus - met Jan Drentje en Ger Verrips

Felix & Sofie: dinsdag 9 november 2004

Plato meende al dat filosofen de dienst zou moeten uitmaken in de politiek. Zonder dat iedereen dat doorhad, blijkt dat ideaal in het Nederland van de negentiende eeuw al gerealiseerd te zijn. De vader van de herziene Grondwet van 1848, Johan Rudolf Thorbecke, was van huisuit een filosoof. Tegen filosofen die zich door de politiek laten inpakken, keerde Albert Camus zich in zijn boek over De mens in opstand.

Let op: Felix & Sofie gaan verhuizen.
Vanaf 11 januari 2005 vindt het filosofische café plaats in De Twentsche Club in Amsterdam aan de Gravenstraat 10. Dat is achter de Nieuwe Kerk op de Dam. Iedere tweede dinsdag van de maand.

19.45 - Boyd Small & Lightnin' Bug '68

Blues

20.00 - Ronald mist iets

Column door Ronald van Raak, filosoof en historicus aan de UvA en SP-senator

20.15 - Johan Rudolf Thorbecke, een filosoof in de politiek - interview met Jan Drentje

In de winter van 1824 op 1825 kwam Johan Rudolf Thorbecke regelmatig in Felix Meritis. Hij woonde er concerten bij. Helemaal tevreden over het muzikaal gebodene was de jonge filosoof overigens niet. Hij had net enkele jaren in Duitsland doorgebracht en hij meende dat de muziek daar op een hoger peil stond. In het Amsterdamse muziekleven stelde men virtuositeit en kunstigheid boven de ware kunst, meende hij. Thorbecke legde het oordeel van de Romantiek aan, waarbij oorspronkelijkheid en gevoel boven technische beheersing gingen.
In de voorgaande vier jaren had Thorbecke zich in Duitsland verdiept in de nakantiaanse, idealistische filosofie van Hegel, Fichte, Schelling en anderen en zich daarbij een filosofische wereldbeschouwing eigen gemaakt die spinozistische trekken vertoonde.
Jan Drentje schreef een nieuwe intellectuele biografie, Thorbecke - Een filosoof in de politiek (Amsterdam, Boom, 2004). Drentje meent, dat ook toen Thorbecke later in zijn leven de grote hervormer van het Nederlandse staatsbestel werd, diens Duitse filosofische vorming nog steeds een grote rol speelde. Hoe zagen Thorbeckes filosofische overtuigingen eruit? En hoe verhielden die zich tot zijn geleerde, juridische en politieke activiteiten? Daarover zal het interview gaan.
Jan Drentje is leraar geschiedenis en filosofie in Zwolle. In september promoveerde hij cum laude aan de UvA.
Interview: Jan Dirk Snel

21.00 - Pauze

21.15 - Goede denkers, slechte denkers

Frank en Maarten Meester zijn het met elkaar oneens over de geschiedenis van de filosofie.

21.25 - Albert Camus en de opstandige mens - interview met Ger Verrips

Ook bij Albert Camus (1913-1960) speelt de verhouding van filosofie en politiek een rol. Binnenkort verschijnt zijn beroemde boek over De mens in opstand (L'homme révolté) (Amsterdam, De Prom 2004) in een integrale Nederlandse vertaling. Het boek verscheen oorspronkelijk in 1951. Frankrijk verwerkt de Tweede Wereldoordlog, kijkt met belangstelling en ongeloof naar het communisme in de Sovjet-Unie en staat aan de vooravond van de oorlog in de kolonie Algerije.
Camus worstelt met de vraag: hoe kan de mens zich verzetten tegen vernederende en misdadige politieke regimes? Geweld moet tot het uiterste toe worden vermeden, betoogt hij. Want, zegt hij instemmend met Rousseau: 'Niets op aarde is de prijs van mensenbloed waard.' Het verzet mag volgens Camus nooit in dezelfde fout als de dictatuur vervallen.
In de mens in opstand gaat Camus op zoek naar de mogelijkheden van de persoonlijk revolte en neemt daarbij ondubbelzinnig afstand van het communisme. Het zal leiden tot de beroemde breuk met Sartre. Ook de tekst van Camus die onlangs is gevonden in Den Haag zal ter sprake komen.
Te gast is Camus-biograaf Ger Verrips, die een tijdlang het communistische gedachtegoed omhelsde, maar zich daarvan afwendde.
Interview: Daan Roovers

22.15 - Het Einde
Bier, wijn, berustende en opstandige gesprekken.

518 / Laatst gewijzigd: 15-dec-2004

Felix & Sofie

iedere tweede dinsdag van de maand.

9 november 2004
Aanvang: ca. 19.45 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis, Shaffyzaal
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Stichting An Sich i.s.m. Felix Meritis.Felix & Sofie wordt financieel ondersteund door hun donateurs en de VU Boekhandel.


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Daan de Neef (red): Ode aan de vrijheid


Arthur Schopenhauer: De kunst van het gelijk krijgen


Tzvetan Todorov: Tzvetan Todorov - Nieuw en oud geweld