Locke en Lacan - met Inigo Bocken, Filip Buekens en Johan Schokker

Felix & Sofie: dinsdag 12 oktober 2004

De L is weer in de maand. Vanavond gaat het eerst over John Locke en de vraag hoe liberaal deze driehonderd jaar geleden overleden denker eigenlijk was. Of op welke manier. En daarna volgt een heftig en gepassioneerd debat over de merites van de psychoanalytisch geinspireerde filosofie van Jacques Lacan. Wat is goede filosofie? Twee denkwijzen zullen hard op elkaar botsen: psychoanalytische versus "gewone" analytische filosofie. Dit wordt een avond die nog lang zal nadenderen.

Let op: Felix & Sofie gaan verhuizen.
Vanaf 11 januari 2005 vindt het filosofische café plaats in De Twentsche Club in Amsterdam aan de Gravenstraat 10. Dat is achter de Nieuwe Kerk op de Dam. Iedere tweede dinsdag van de maand.

19.45 - Boyd Small & Lightnin' Bug '68

Blues

20.00 - Waar gaat het om?

Column door Hans de Vries, kunst- en cultuurfilosoof aan de UvA.

20.15 - John Locke en de grondslagen van de tolerantie - interview met Inigo Bocken

Op 28 oktober 1704 overleed John Locke. Dat is deze maand dus driehonderd jaar geleden. Locke, geboren in 1632, is een van de invloedrijkste filosofen uit de westerse geschiedenis. Zijn grote werk An Essay Concerning Human Understanding uit 1690 is de grondleggende tekst van de empirische traditie in de epistemologie. En het andere dikke boek dat in hetzelfde jaar verscheen, Two Treatises of Government, geldt als een van de fundamentele teksten voor het liberale denken.
Maar hoe liberaal was Locke eigenlijk? En hoe fundeerde hij zijn opvattingen over vrijheid en tolerantie? Inigo Bocken vertaalde een klein boekje dat Locke in het voorjaar van 1689 in Gouda publiceerde, de Epistola de tolerantia, in het Nederlands en voegde er een inleiding en uitvoerig essay aan toe. Hij betoogt dat voor Locke tolerantie niet betekent dat de staat neutraal of onverschillig is. Het gaat om de afbakening van de grens waarbinnen de religieuze burger zich kan bewegen. Lockes idee van tolerantie heeft alles te maken met inzicht in de beperktheid van het menselijk oordeel.
Inigo Bocken is coördinator van het Centrum voor Ethiek van de Radbouduniversiteit te Nijmegen. Hij is de bezorger van het fraai uitgegeven John Locke, Een Brief over tolerantie (Budel, Damon, 2004). Ook publiceerde hij dit jaar De kunst van het verzamelen. Historisch-ethische inleiding in de conjecturele hermeneutiek van Nicolaus Cusanus (Budel, Damon, 2004).
Interview: Jan Dirk Snel

21.00 - Pauze

21.15 - Goede denkers, slechte denkers

Frank en Maarten Meester zijn het met elkaar oneens over de geschiedenis van de filosofie.

21.25 - Jacques Lacan: voor en tegen - debat tussen Filip Buekens en Johan Schokker

De opvattingen van de Franse psychoanalyticus en filosoof Jacques Lacan (1901-1981) weten de gemoederen nog steeds te verhitten. Lacan las de teksten van Sigmund Freud door een linguďstische bril. Hij herdefinieerde freudiaanse concepten op een creatieve manier en hij probeerde een dialoog tot stand te brengen tussen de psychoanalyse en andere disciplines. Over de waarde van Lacans denken gaan Filips Buekens en Johan Schokker met elkaar in debat.
Johan Schokker meent dat de Lacans psychoanalytische inzichten zowel voor de therapeutische praktijk als voor de interpretatie van cultuurverschijnselen van groot belang is. Zelf gebruikt hij Lacans denkbeelden voor de duiding van culturele en maatschapplijke verschijnselen, waarbij ruim gebruik gemaakt wordt van beelden, film en literatuur.
Filip Buekens meent daarentegen dat Lacan en zijn aanhangers de goede naam van de filosofie als discipline in discrediet brengen. Lacans filosofische antropologie maakt volgens hem misbruik van algemeen geaccepteerde wetenschappelijke en filosofische disciplines: Lacans methodologie is volstrekt waardeloos. Allerlei aannames strijden met het gezonde verstand. En de associatieve denktrant maakt een kritische evaluatie van argumentaties onmogelijk. Buekens wil graag het publieke debat over "nonsens" versus "ernstige filosofie" aanscherpen en opereert daarbij vanuit de analytische filosofie.
Het debat belooft een harde confronatie te worden. Buekens zal met een frontale aanval komen, terwijl Schokker juist een harstochtelijk pleidooi voor het lacaniaanse denken ten beste zal geven.

Johan Schokker is als psycholoog gespecialiseerd in methologie. Hij is momenteel werkzaam op het terrein van onderwijsachterstanden bij Oberon in Utrecht. Hij is lid van de Kring voor psychoanalyse van de NLS (New Lacanian School). Samen met Tim Schokker schreef hij Extimiteit. Jacques Lacans terugkeer naar Freud (Boom, 2000). Op het ogenblik is een vervolg in voorbereiding over het kapitalisme en het verlangen met als werktitel Verzet. Een lacaniaanse cultuurkritiek.
Filips Buekens doceert taalfilosofie aan de Universiteit van Tilburg. Hij werkt momenteel aan een boek over - eigenlijk: tegen - Lacan en het lacanianisme onder de titel Proefvlucht in het luchtledige. Voorproeven daarvan zijn reeds online beschikbaar.
Vorig jaar gaf hij zijn visie op wat filosofie is in Grammatica van concepten. Een inleiding in de filosofie (Leuven, Acco, 2003). Ook schreef hij Het teken en de wereld. Over betekenis en referentie in de analytische taalfilosofie (Leuven, Acco, 2001)
Gespreksleiding: Tiers Bakker

22.15 - Het Einde
Bier, wijn, redeljke en verhitte gesprekken.

510 / Laatst gewijzigd: 15-dec-2004

Felix & Sofie

iedere tweede dinsdag van de maand.

12 oktober 2004
Aanvang: ca. 19.45 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis, Shaffyzaal
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Stichting An Sich i.s.m. Felix Meritis.Felix & Sofie wordt financieel ondersteund door hun donateurs en de VU Boekhandel.


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Rosi Braidotti: Op doorreis


Gianbruno Guerrerio: Gödel


Arthur Schopenhauer: De kunst om gelukkig te zijn