Utopie en nostalgie - met Hans Achterhuis, Ronald van Raak en Jacques De Visscher

Felix & Sofie: dinsdag 9 maart 2004

Deze avond worden Felix & Sofie heen en weer geslingerd tussen een utopisch verlangen naar een betere toekomst en een nostalgisch heimwee naar de kunst van weleer. Hans Achterhuis en Ronald van Raak gaan in debat over de noodzaak en het gevaar van de utopie. En Jacques De Visscher confronteert moderne en klassieke kunst met elkaar. En verder: de bekendmaking van de shortlist van de Socrateswisselbeker, de vaste boekenrubriek en de column.

19.45 - De Filosofenfanfare

Muziek - Frank Meester, Simone van der Burg, Coen Simon

20.00 - Rinus houdt het bij het heden

Column door Rinus VermuŽ

20.15 - Jacques De Visscher: Kunst in een tijd van nostalgie - een interview

Films, muziekstukken en schilderijen kunnen volgens Jacques De Visscher een belangrijke rol spelen in onze levens- en wereldbeschouwing. Kunstwerken getuigen van een bijzonder aanvoelen van de wereld. Ze inspireren levenswijzen, presenteren beelden en gestalten van het zelfverstaan en ze creŽren een sublieme inbedding van onze levensloop. Of ze brengen troost om het onbehagen aan te kunnen of zelfs te ontvluchten. Om zo'n rol te kunnen spelen moeten kunstwerken werkelijk iets met ons bestaan te maken hebben, zodat het de moeite loont zich ermee in te laten.
Maar, betoogt De Visscher, in onze inspanning om bij bepaalde werken te verwijlen, ze te begrijpen en te interpreteren worden we soms ontgoocheld en ontmoedigd. Zeker de hedendaagse kunstproductie maakt het ons niet gemakkelijk. Ze doet velen nostalgisch omzien naar eeuwenoude architectuur, literatuur, muziek en schilderkunst die duurzaam blijken te zijn. Beklijvende kunst voedt een beschouwelijkheid die we niet willen missen en zet aan tot kritische overwegingen over de status van de kunst vandaag in een tijdperk dat tegelijk haastig vernieuwt en hardnekkig veel wil behouden en restaureren.
Jacques De Visscher (1943) is hoogleraar Filosofie aan het Architectuurinstituut Sint-Lucas te Gent/Brussel en hoogleraar Filosofie & Literatuur aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Recent publiceerde hij Muzenschemering. Kunstwerken in een tijd van nostalgie en restauratie (Kampen/[Kapellen], Klement/Pelckmans, 2003). Hij is ook de auteur van Het symbolische verlangen. Over onze architectonische, erotisch-seksuele en godsdienstig-religieuze zinnebeelden (Kampen/Kapellen, Klement/Pelckmans, 2002)
Interview: Tiers Bakker

21.00 - Pauze

21.15 - Goede boeken, slechte boeken

Frank en Maarten Meester behandelen recent verschenen boeken.

21.25 - Louter goede boeken - Socrateswisselbeker: de shortlist

De Socrateswisselbeker is de jaarlijkse prijs voor het meest prikkelende, Nederlandse filosofieboek van het afgelopen jaar. Uit de longlist van twintig titels maakt de jury nu de shortlist van vijf titels bekend. De Socrateswisselbeker wordt uitgereikt op de Nacht van de Filosofie op 3 april.

21.30 - Hans Achterhuis en Ronald van Raak: Utopiefobie - een debat

Veel mensen dromen van een betere wereld. Sommigen ontwerpen zelfs een utopie: een blauwdruk van een ideale wereld. Hebben we zulke dromen nodig?
Hans Achterhuis is beducht voor utopisch denken. Waar een utopisch doel is, zijn de middelen al snel geheiligd. UtopieŽn leiden vaak tot gevaarlijk totalitair denken, meent hij. Ronald van Raak stelt daar tegenover dat mensen zonder utopisch verlangen al snel afzakken tot het conservatisme. Ze willen niets en zijn niet bereid te vechten voor hun idealen. Hans Achterhuis laat zich echter niet zo snel in het conservatieve kamp schuiven. Achter al die mooie utopische idealen, constateert hij, gaat vaak weer een conservatief elan schuil.
Hans Achterhuis (1942) is hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit Twente. Hij is de auteur van De erfenis van de utopie (Amsterdam, Ambo, 1998) en Politiek van goede bedoelingen (Amsterdam, Boom, 1999). Recent publiceerde hij over "Idealisme" in: Martin van Hees & Marian Verkerk (red.), Het goede leven. Over oude en nieuwe waarden (Amsterdam, Boom, 2003).
Ronald van Raak (1969) is Eerste Kamerlid voor de SP en historicus aan de UvA. Onlangs publiceerde hij Oud licht op nieuwe zaken. Adviezen van Erasmus, Spinoza, Thorbecke, Multatuli, Huizinga en anderen (Diemen, Veen Magazines, 2003). Eerder schreef hij In naam van het volmaakte. Conservatisme in Nederland in de negentiende eeuw van Gerrit Jan Mulder tot Jan Heemskerk Azn (Amsterdam, Wereldbibliotheek, 2001).
Gespreksleiding: Erno Eskens

22.15 - Het Einde
Bier, wijn, nostalgisch terugblikken, harstochtelijk verlangen.

474 / Laatst gewijzigd: 25-feb-2004

Felix & Sofie

iedere tweede dinsdag van de maand.

9 maart 2004
Aanvang: ca. 19.45 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis, Shaffyzaal
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Stichting An Sich i.s.m. de Faculteit Wijsbegeerte van de VU, de afdeling Filosofie van de UvA, Filosofie Magazine en Felix Meritis.Felix & Sofie wordt financieel ondersteund door hun donateurs, de VU Boekhandel en het Prins Bernhard Cultuurfonds.


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Alain Finkielkraut: De wijsheid van de liefde


Anthony Gottlieb: De droom der rede


Georges Liťbert: Nietzsche and Music


Lou Marinoff: Levensvragen


Ronald van Raak: Oud licht op nieuwe zaken


Duke Robinson: Wat is dat nou... filosofie?


Jordan Howard Sobel: Logic and Theism


Voltaire: Filosofische vertellingen