Oordelen - met Coen Simon, Simone van der Burg en Sander Griffioen

Felix & Sofie: dinsdag 9 december 2003

De wereld zit vol feiten, maar daar zijn mensen niet tevreden mee. Ze constateren niet alleen dat de wereld er is en de dingen er zijn, ze vinden er ook iets van. Ze oordelen steeds. Over verschillende soorten oordelen gaat het deze avond: vooroordelen, morele oordelen en culturele oordelen. Wat is de waarde van oordelen, waar komen ze vandaan en zijn ze universeel of niet?

19.45 - De filosofenfanfare

Muziek - Frank Meester en consorten

20.00 - Désanne heeft een eigen oordeel

Column door Désanne van Brederode

20.15 - Coen Simon over vooroordelen

Vooroordelen moeten we overwinnen, leren we altijd. Maar is het oordeel waarmee we beginnen, niet vaak het juiste oordeel? Coen Simon (1971), filosoof, schreef het boek De wereld tussen haakjes. De mooiste zinnen uit de filosofie. Van Plato tot Sloterdijk (Diemen, Veen Magazines, 2003), dat bij deze gelegenheid gepresenteerd wordt. De titel ontleent hij aan de bekende mantra die de fenomenoloog Edmund Husserl (1859-1938) bij herhaling uitsprak.
Als we bijvoorbeeld muziek horen, gaat het dan ‘in werkelijkheid’ om geluidstrillingen? Maar dan zouden we het dus hebben over een werkelijkheid die zelf niet verschijnt. Zo moet het niet, zegt Husserl. Ik hoor het lied van de zangeres in de concertzaal, niet in mijn oren. En ik hoor toch zeker geen geluidsgolven, ik hoor muziek. Eigenlijk geldt dit voor alle dingen in de wereld. Ze verschijnen aan ons, niet in ons. We hebben niets anders dan de verschijning. De natuurwetenschappelijke werkelijkheid voegt daar niets ‘wezenlijks’ aan toe. Onze wereld is de wereld tussen haakjes. Aan de hand van fillosofen als Husserl en Gadamer gaat Coen Simon in op de waarde van vooroordelen
Interview: Tiers Bakker

20.40 - Simone van der Burg over morele oordelen

Hoe komen morele oordelen tot stand? Een gebruikelijke opvatting is dat moraliteit geworteld is in alledaagse praktijken, in sociale kennis waarvan men zich al dan niet bewust kan zijn. Ethische reflectie, menen communitaristen als Alasdair MacIntyre and Charles Taylor, begint altijd bij concrete ervaringen die mensen opdoen in het gezin, in vriendschappen en in het maatschappelijk leven. Het gaat om culturele verworvenheden die van de ene generatie aan de andere worden doorgegeven. Maar vraagt Van der Burg zich af, kun je door zo de nadruk te leggen op de sociale oorsprong morele oordelen inhoudelijk wel rechtvaardigen? Verval je zo niet tot een conservatisme dat je juist zou moeten vermijden?
Simone van der Burg (1971) doceert ethiek van de technologie aan de Technische Universiteit Eindhoven. Zij schreef onder meer het eerste deel van Denken doorzien (Hilversum, Teleac/NOT, 1999) als begeleidingsboek bij een tv-serie over filosofie.
Interview: Daan Roovers

21.05 - Pauze

21.20 - Sander Griffioen over culturele oordelen

Kun je eigenlijk wel oordelen over andere culturen? Bestaan er culturele universalia? Of kunnen we culturen alleen maar naast elkaar plaatsen? Cultureel-antropologen hebben de neiging de nadruk te leggen op de verscheidenheid van de verschillende culturen. Filosofen gaan daarentegen graag uit van een cultuurbegrip dat samenhang en eenheid voorop stelt. Sander Griffioen denkt dat hij deze tegenstelling kan overbruggen. Er bestaan wel degelijk culturele universalia. En je kunt echt verantwoord oordelen over andere culturen.
Sander Griffioen (1941) is bijzonder hoogleraar interculturele filosofie, vooral met het oog op China, aan de faculteit sociale wetenschappen van de Vrije Universiteit. Tot twee jaar geleden was hij gewoon hoogleraar sociale filosofie aan de faculteit wijsbegeerte van dezelfde universiteit. Onlangs publiceerde hij Moed tot cultuur. Een actuele filosofie (Amsterdam, Buijten & Schipperheijn, 2003).
Interview: Jan Dirk Snel

21.45 - Wiens oordeel telt?

De drie gasten gaan met elkaar en het publiek in gesprek.

22.15 - Het Einde
Bier, wijn en goede gesprekken.

459 / Laatst gewijzigd: 30-nov-2003

Felix & Sofie

iedere tweede dinsdag van de maand.

9 december 2003
Aanvang: ca. 19.45 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis, Shaffyzaal
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Stichting An Sich i.s.m. de Faculteit Wijsbegeerte van de VU, de afdeling Filosofie van de UvA, Filosofie Magazine en Felix Meritis.Felix & Sofie wordt financieel ondersteund door hun donateurs, de VU Boekhandel en het Prins Bernhard Cultuurfonds.


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


Pierre Hadot: Lofrede op Socrates


Dieter Henrich: Between Kant and Hegel


Hans Jonas: Das Prinzip Verantwortung


Stefan Müller-Doohm: Adorno


Henk Procee: De nieuwe ingenieur


Geneviève Rodis-Lewis: Descartes


René van Woudenberg: Ontwerp en toeval in de wereld