Beginselen - met Wim Rietdijk, Henk Geertsema en Niels Helsloot

Felix & Sofie: dinsdag 9 september 2003

Felix en Sofie beginnen het vijfde seizoen van hun filosofisch café bij het begin: bij de vraag naar het begin dus. Waar gaan we vanuit? Wat zijn onze beginselen? Kun je het denken en het leven funderen op onwrikbare principia? Beginnen we eigenlijk bij beginselen of komen we er uiteindelijk op uit? Of is het leven zo ingewikkeld en diffuus dat we niet eens in staat zijn om onze uitgangspunten te formuleren?

Mensen kijken vaak met enige zorg naar vormen van fundamentalisme die zich tegenwoordig in bepaalde culturen en religies manifesteren. Fundamentalisme vinden ze eng. Maar het denken in termen van fundamenten is een typisch product van de westerse wijsgerige traditie. Descartes zocht in de zeventiende eeuw hartstochtelijk naar een zeker fundament voor kennis. Spinoza probeerde ook de ethiek wiskundig zeker te funderen. Hoe is het met deze queeste naar zekerheid afgelopen? Terwijl in de meeste culturen de fundamenten voor de moraal vast lijken te staan, lijken waarden niet alleen als relatief gezien te worden, maar soms ook als willekeurig en irrationeel. Zijn we tegenwoordig wel zeker van onze kennis, maar weten we vervolgens niet wat we ermee moeten doen?

19.45 - De filosofenfanfare

Muziek - Simone van der Burg, Frank Meester en Coen Simon

20.00 - Désanne begint ook weer

Column door Désanne van Brederode

20.15 - Wim Rietdijk

Wim Rietdijk, cultuurfilosoof en gepromoveerd in de natuurkunde, meent dat coherent wereldbeeld mogelijk is. Er is een rode draad in de geschiedenis: de groei van rationaliteit, die zich toont in wetenschap en techniek, maar ook in de moraal en het emotionele leven. Voor goed en kwaad zijn er objectieve, redelijke maatstaven. C.W. Rietdijk publiceerde in 1994 zijn magnum opus: The scientifization of culture. Thoughts of a physicist on the techno-scientific revolution and the laws of progress (Assen, Van Gorcum)
Interview: Erno Eskens

20.40 - Henk Geertsema

Henk Geertsema benadrukt juist de betrekkelijkheid van rationaliteit in wetenschap en filosofie. Hij wijst op de rol van geloofsovertuigingen. Ook al zijn die overtuigingen niet rationeel gefundeerd, ze kunnen wel verantwoord worden. Henk Geertsema is houder van de Dooyeweerd-leerstoel aan de Vrije Universiteit en hoogleraar reformatorische wijsbegeerte te Groningen en Utrecht. Zijn inzichten zette hij onder meer uiteen in Om de humaniteit. Christelijk geloof in gesprek met de moderne cultuur over wetenschap en filosofie (Kampen, Kok, 1995).
Interview: Ellen ter Gast

21.05 - Pauze

21.20 - Niels Helsloot

Niels Helsloot meent dat het vasthouden aan één waarheid niet interessant is. Een vraag die hem bezighoudt is hoe een wetenschappelijke cultuur kan voortbestaan zónder waarheid; als strijd om een nooit vast te leggen waarheid. Is het mogelijk om verschillende waarheden naast elkaar te laten bestaan zonder elke eigen stellingname betekenisloos te maken? Niels Helsloot promoveerde op Vrolijke wetenschap. Nietzsche als vriend (Baarn, Agora, 1999)
Interview: Tiers Bakker

21.45 - Tegen het einde: waar beginnen we?

De drie gasten gaan met elkaar in gesprek.

22.15 - Het Einde
Bier, wijn en goede gesprekken

450 / Laatst gewijzigd: 25-aug-2003

Felix & Sofie

iedere tweede dinsdag van de maand.

9 september 2003
Aanvang: ca. 19.45 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis, Shaffyzaal
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Stichting An Sich i.s.m. de Faculteit Wijsbegeerte van de VU, de afdeling Filosofie van de UvA, Filosofie Magazine en Felix Meritis.Felix & Sofie wordt financieel ondersteund door hun donateurs, de VU Boekhandel en het Prins Bernhard Cultuurfonds.


Boeken bij dit programma

Bestel ze on line en krijg ze voor €1,95 extra per zending thuisbezorgd.
(N.B.: Deze aanbieding geldt alleen binnen Nederland)


John Armstrong: De filosofie van de liefde


Jan Bor & Karel van der Leeuw (red.): 25 eeuwen oosterse filosofie


Jaap Hagen: Nietzsches weerklank in nazi-Duitsland


Bernard-Henri Lévy: Sartre


Iris Murdoch: Over God en het Goede


Prof.dr. H.M. Vroom: Een waaier van visies