Over wetenschap en waarheid

Felix & Sofie: dinsdag 21 januari 2014

ANDERE LOCATIE! Door het dreigend faillissement van Felix Meritis is aan onze jarenlange huisvestiging in het Felix Meritis helaas een einde gekomen. We zijn blij dat we op 21 januari (als ook 18 februari) terecht kunnen in de Kelder van de Groene Amsterdammer op Singel 464.

De ontdekkingen van de natuurwetenschappen lijken ons veel wonderlijke dingen te hebben bijgebracht over de wereld om ons heen: van snaar-theorieën tot Higgs-deeltjes. De vraag is echter, of deze abstracte mathematische concepten daadwerkelijk iets over de werkelijkheid van het alledaagse leven zeggen? Heeft neurowetenschappelijk onderzoek inderdaad onze intenties en handelingen blootgelegd? Of zeggen al die beschrijvingen in synapsen en neuronen te weinig over de ervaring en het subjectieve, menselijke karakter van handelingen? Nu natuurwetenschappelijke bevindingen zijn doorgedrongen tot bijna elk facet van ons leven - wie gebruikt er niet dagelijks een telefoon of laptop - en de mathematische structuren ons leven bepalen, is het tijd een balans op te maken.

Naast de vraag of de natuurwetenschappen met hun theorieën aanspraak doen op waarheid en/of werkelijkheid zullen we het hebben over de status van de filosofie en de geesteswetenschappen. Beide vormen van wetenschap maken namelijk regelmatig aanspraak op waarheden. Zowel traditionele als hedendaagse visies op de geesteswetenschappen beweren dat juist de geesteswetenschappen, zo ook filosofisch reflecties, bijdragen aan een betere interpretatie van de werkelijkheid en een betere beoordeling van de waarheidsstatus van natuurwetenschappelijke bevindingen. Traditioneel gezien, blijven we altijd met kwesties zitten als de vrije wil, moraliteit, (religieus) geloof en rationaliteit - zaken die we als mens belangrijk achten - waarvoor juist inzichten uit de geesteswetenschappen een grote bijdrage kunnen leveren. Zeer recent hebben vooruitstrevende wetenschappers nieuwe methodes ontwikkeld om de potentie van de geesteswetenschappen uit te breiden: de zogeheten ‘Digital Humanities’. Is de grens tussen geesteswetenschappen en natuurwetenschappen hiermee vervaagd? En zijn deze moderne ontwikkelingen wenselijk voor een waardig voortbestaan van de geesteswetenschappen in haar zoektocht naar waarheid?

Met natuurwetenschapper Sander Bais, alfa- én bètawetenschapper Rens Bod en filosoof Jael Kraut.

20.00 – Natuurwetenschappen, waarheid en werkelijkheid

Tijdens dit eerste deel van de avond geven Sander Bais en Jael Kraut een referaat over de relatie tussen waarheid en wetenschap, waarna zij met elkaar in gesprek zullen gaan. Sander Bais zal vanuit zijn natuurwetenschappelijke achtergrond spreken over waarheidsvinding in de mathematische natuurwetenschappen. Jael Kraut zal vervolgens ageren tegen deze conceptie van waarheid door erop te wijzen dat binnen de natuurwetenschappen geen ruimte is voor subjectiviteit, alledaagse ervaringen en dus niet voor werkelijkheid.

21.00 – Pauze: op zoek naar het waarheidsserum aan de bar

21.15 – Waarheid in de geesteswetenschappen

Tijdens het tweede deel van de avond bespreekt Rens Bod in zijn referaat dat de geesteswetenschappen niet slechts interpretatieve disciplines zijn: de geesteswetenschappen zijn wel degelijk in staat zijn tot waarheidsbevindingen. Vervolgens zullen de sprekers met elkaar in debat gaan over de status van waarheid in de geesteswetenschappen en de rol van de filosofie.

Sander Bais is hoogleraar Theoretische Fysica aan de Universiteit van Amsterdam en als external professor verbonden aan het Santa Fe Institute for Complexity in de VS. In de jaren na zijn promotie in 1977 aan de Universiteit van California is hij in verschillende functies verbonden geweest aan de universiteiten van Pennsylvania, Leuven, Utrecht en Leiden en aan het CERN in Geneve. Zijn huidige onderzoek richt zich op de fundamentele wisselwerkingen tussen elementaire deeltjes, relativiteitstheorie, supersnaren en topologische quantumcomputers. Als gedreven popularisator van de natuurwetenschappen is hij regelmatig te zien in de media. Vanaf 2005 verschenen een aantal populair wetenschappelijke boeken van zijn hand: “De natuurwetten: iconen van onze kennis” (2005), “De sublieme eenvoud van relativiteit” (2007), “Keerpunten: momenten van waarheid in de natuurwetenschappen” en “Kwanta, kwinkslagen en kwakzalvers” (2010). Zijn werk is in 15 talen vertaald.

Rens Bod is hoogleraar Computationele Geesteswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en directeur van het Center for Digital Humanities. Als alfa- én bètawetenschapper beweegt hij zich op een geheel nieuw terrein van wetenschappelijk onderzoek. Met zijn digitale verwerking van data uit de musicologie, literatuur en erfgoedstudies opent hij een nieuw perspectief voor deze oude, eerbiedwaardige wetenschapsterreinen. Naast zijn wetenschappelijke werk publiceerde hij in 2010 de eerste geschiedenis van de geesteswetenschappen, “De Vergeten Wetenschappen”, dat is vertaald in vier talen.

Jael Kraut promoveerde in 2010 aan de Universiteit van Amsterdam met een proefschrift over stilte en muziek. Op dit moment werkt zij aan een studie over de indringing van het wetenschappelijk objectivisme in het dagelijks leven. Door de premissen te analyseren van de mathematische natuurwetenschappen, de technologie en het kapitalisme, tracht zij ons fundamenteel inzicht te geven in hedendaagse vraagstukken. Zij studeerde filosofie in Amsterdam, Nice, Parijs en Tübingen.

Interview en moderatie: Eveline Groot & René den Ouden


ANDERE LOCATIE! Door het dreigend faillissement van Felix Meritis is aan onze jarenlange huisvestiging in het Felix Meritis helaas een einde gekomen. We zijn blij dat we op 21 januari (als ook 18 februari) terecht kunnen in de Kelder van de Groene Amsterdammer op Singel 464.

2006 / Laatst gewijzigd: 16-Jan-2014

Felix & Sofie

elke derde dinsdag van de maand

21 januari 2014
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: 5 euro (student/stadspas 4 euro)

Kelder van De Groene Amsterdammer, Singel 464
Singel 464
Amsterdam

Organisatie: Redactie Felix & Sofie