Haarlem haalt uit, Hoorn slaat hard terug

Scholierendebat Felix & Sofie: vrijdag 24 november 2000

Zes klassen slaan elkaar met woorden om de oren over de liefde: het filosofisch café Felix en Sofie in Amsterdam houdt z’n eerste debatwedstrijd. Ondanks verzet uit Alkmaar, Haarlem, Hoorn en Zwolle blijft de hoofdprijs in de hoofdstad.

door Coen Simon

Er hangt een opgewonden sfeer in Felix Meritis aan de Keizersgracht in Amsterdam en er wordt ongebruikelijk veel cola gedronken. Het doorgaans grijze, of ten minste grijzende publiek is vanavond sterk in de minderheid, want het filosofisch café Felix & Sofie organiseert zijn eerste debatwedstrijd voor scholieren. In drie debatten gaan in totaal zes klassen met elkaar in debat, en in elk van die debatten staat een facet van de liefde centraal.
"Heb je het Frits al verteld?", vraagt een meisje aan haar vriendin, terwijl ze net als veel andere deelnemers aan de debatwedstrijd snel nog even voor de spiegel haar toilet doet - in het debat gaat het immers om retoriek; de vorm en niet de inhoud staat voorop.
"De liefde", schreef Arthur Schopenhauer (1788-1860), "geeft de geliefde een nieuwe dimensie aan zijn persoonlijkheid: door voor de ander te zijn wat hij anders alleen voor zichzelf is’’. Vooralsnog lijkt het er in Felix Meritis meer op dat de liefde vooral een nieuwe dimensie geeft aan de geliefde door voor de ander anders te zijn dan je eigenlijk bent Maar goed, wat liefde is staat vanavond ook ter discussie.

Onder leiding van de Amsterdamse filosofiedocent Huib Schwab en onder het toeziend oog van juryleden –schrijfster en filosoof Desanne van Brederode, hoogleraar aan de afdeling filosofie van de UvA Frans Jacobs en hoofdredacteur van Filosofie Magazine Daan Roovers– wordt in de concertzaal van Felix de eerste stelling geponeerd. Vanaf twee tegenover elkaar liggende podia wordt ‘liefde is de ultieme bevestiging van je bestaan’ verdedigd door het Stedelijk Gymnasium uit Haarlem en aangevallen door Openbare Scholengemeenschap Hoorn. Een leerling uit Haarlem rent van het podium af naar zijn docent om te zeggen dat Hoorn elf man op het podium heeft, dat is één meer dan toegestaan. De docent sust dat ze zich daar geen zorgen over moeten maken, aangezien meer mensen hooguit tot meer verwarring leidt. En een van de criteria voor de jury, naast argumentatie, retoriek, verbeelding en passend reageren, is de onderlinge samenwerking van de debatterende klas. Minder is meer, in zo’n geval. Maar helaas delft Haarlem toch het onderspit.

Volgens Hoorn kan Haarlem niet hard maken dat liefde een ultieme bevestiging van het bestaan is: "Denken staat altijd nog boven de liefde, dat zegt ook René Descartes." Een gevaarlijke opmerking, die Haarlem onmiddellijk als autoriteitsargument ontzenuwt: "lk wil graag van jou weten waarom denken hoger is dan liefhebben en niet wat Descartes hierover zegt. Dat wist: ik namelijk al." Een luid gejoel stijgt op van de tribune, waar inmiddels de cola is verruild voor bier. Maar Hoorn slaat hard terug met Marleen Basart, die later de prijs voor de beste debater in de wacht sleept: een avondje stappen met een deelnemer naar keuze, ter waarde van 250 gulden. Parafraserend op Descartes’ beroemde twijfelexperiment zegt Marleen: "Goed, ik zal het uitleggen. Ik heb al vele malen liefgehad, en altijd dacht ik dat hij de ware was. maar telkens bleek het valse liefde. Hoe kan liefde de ultieme bevestiging van het bestaan zijn, als ik niet eens weet wanneer de liefde echt is?" Haarlem sputtert nog wat tegen door het over een andere boeg te gooien: "Jullie denken alleen aan de liefde tussen man en vrouw en vergeten dat je ook je familie kan liefhebben. . .’ Het baat niet. De zaal telt af en de bel luidt: het kwartier is om.
ln het tweede debat verdedigt het Murmellius Gymnasiu, uit Alkmaar tegenover het Montessori Lyceum uit Amsterdam dat liefde cultureel bepaald is. Ook in dit debat –waarin het empirisch materiaal wordt geleverd door een vakantieliefde van een meisje uit Alkmaar– gaat het er retorisch hard aan toe. Amsterdam én Alkmaar overtuigen het sterkst door wat Schopenhauer ooit het ‘argumentum ad auditores’ noemde, een argument dat niet is bedoeld als serieuze tegenwerping, maar wel om het publiek op je hand te krijgen ..Als jullie zeggen dat de liefde uiteindelijk voor iedereen hetzeltde is’’, vraagt een jongen van het Murmellius, "hoe komt het dan dat Italianen zulke goeie minnaars blijken?’’
De uiteindelijke winnaar levert het laatste debat, waarin het Gymnasium Celeanum uit Zwolle het Amsterdamse Ignatius probeert duidelijk te maken dat liefde niets anders is dan ‘het aantreffen van de evolutiotionair meest geschikte eigenschappen in een ander’.
Eric de Marez Oyens, filosofiedocent van het Ignatius, is ‘apetrots’ als aan het eind van de avond zijn klas er met de Socrates Wisselbeker vandoor gaat "Dit had ik nooit verwacht", zegt De Marez Oyens, die zich na bijna dertig jaar Frans te hebben gegeven, de afgelopen twee jaar heeft laten omscholen tot filosofiedocent. "We hebben nauwelijks geoefend, alleen alle stellingen besproken en soorten argumenten op een rijtje gezet." Als de meeste leerlingen al de stad in zijn, fietst De Marez Oyens zichtbaar aangedaan met de enorme beker de nacht in. "lk zal hem verdedigen met mijn leven", roept hij nog.
Dat belooft wat voor volgend jaar.

Uit Trouw, 27 november 2000

14 / Laatst gewijzigd: 31-dec-2008

Scholierendebat Felix & Sofie

24 november 2000
Aanvang: 20.00 uur

Toegang: gratis

Felix Meritis
Keizersgracht 324
Amsterdam

Organisatie: Felix & Sofie is een initiatief van de Stichting An Sich, en wordt inhoudelijk en financieel ondersteund door hun donateurs, Filosofie Magazine, de VU Boekhandel, de uitgeverijen BoomSun en Ambo Anthos en de UvA.