Een herwaardering

maandag 25 mei 2009

Literair tijdschrift De Gids ontvangt gasten voor een gesprek over literaire, sociaal-historische en filosofische aspecten van het thema Anxiety & Serenity, bij wijze van vooruitblik op het semithemanummer dat begin juli verschijnt.

Samenstelling: Gids-redacteur Roel Bentz van den Berg. Moderator: Hans den Hartog Jager, schrijver en journalist.
Dit is de laatste avond in een driedelige reeks die een opmaat vormt tot het Holland Festival. Op drie maandagavonden bespreken wetenschappers, kunstenaars en schrijvers verschillende aspecten en interpretaties van het festivalthema Serenity & Anxiety.

Thema nummer van De Gids

De Gids wijdt deze zomer een speciaal nummer aan het thema van het Holland Festival. Met bijdragen van Kristofer Schipper, wereldberoemd kenner van het Taoïsme, de filosofen René Boomkens (over de wijze waarop ‘God' de terugkeer naar de religie in de weg staat) en Gerard Visser (over ‘Gelassenheit' - lees ‘Serenity' - bij Heidegger en Meister Eckhart, schrijfster en essayist Bianca Stigter (Serenity & Anxiety in de film), en verder onder meer Hedda Martens, Mary O'Neill, Roel Bentz van den Berg en de dichters Maria Barnas en Pieter Boskma. Wie van hen er precies acte de présence zullen geven op 25 mei in Spui 25 wordt binnenkort bekend.

Over het thema van het Holland Festival

In 1947, het oprichtingsjaar van het Holland Festival, publiceert de Duitse filosoof Josef Pieper (1904-1997) een essay onder de titel ‘Rust en Cultus'. Daarin vraagt hij zich af of men nog weet wat rust in de klassieke zin van het woord betekent, waarom rust het fundament van onze westerse cultuur is.
Veel makers in het Holland Festival 2009 leggen de vinger op de menselijke onrust, zowel wanneer die van buitenaf op ons lijkt in te werken, als wanneer de innerlijke onrust uit de menselijke ziel komt. Büchners Woyzeck (regie Martin Kusej) raakt verslaafd door de medische experimenten waarmee hij wat wil bijverdienen. Mendel Singer in Hiob van Johan Simons hoopt armoede en ellende te ontvluchten. Ea Sola toont in The White Body hoezeer mensen in Azië westerse (consumptie-)patronen nastreven.

Daartegenover staat Medea van Pascal Dusapin (regie Sasha Waltz) die met haar wraak op Jason in een emotionele achtbaan terechtkomt. Brett Baileys Orfeus gaat door de hel van de Derde Wereld om zijn Euridyce te vinden. Adam en Eva worden in Rob Zuidams nieuwe opera gedreven door nieuwsgierigheid. Allen illustreren ze de onrust in ieder van ons: haat, liefde, nieuwsgierigheid en onzekerheid blijken een motor te zijn voor grote en kleine (wan-)daden. Angst treedt veelal op als de dood in het spel is. Het mogelijke verlies van het leven roept een scala aan emoties op en veroorzaakt een enorme drive om de belangrijke ijkpunten en vraagstukken in het leven te benoemen. Doorgaans wordt die angst privé gehouden.

In Eine Kirche der Angst vor dem Fremden in mir maakt beeldend kunstenaar en regisseur Christoph Schlingensief openbaar wat hij doormaakt bij de aankondiging van zijn dood. De onrust wordt te midden van en met het publiek bezworen in een oratorium. De dood als onrust, beroering en uiteindelijke sereniteit. De angst de eigen kwetsbaarheid te tonen wordt er compleet door verdrongen. Muziek biedt mensen al eeuwenlang helende kracht, sereniteit. Het kan als vlucht dienen voor al te grote spanning en berusting oproepen.
Maar muziek kan ook als semispiritueel ijkpunt functioneren waaruit nieuwe energie spontaan opborrelt, zoals bij het wonderbaarlijk theatrale concert van de regisseur Roysten Abel en zijn Radjastaanse Manganiyar, de utopische opera Aquarius van Karel Goeyvaerts of de verstilde taferelen van het eeuwenoude Japanse Bunraku-poppenspel. Klanken bieden ook een sereen antwoord op ons hectische bestaan: het stemgeluid van singer-songwriter Baby Dee, als een bevroren traan, tieners die met hun iPod meezingen op de tonen van Ligeti's Lontano.

Anxiety in de zin van opwinding is de brandstof in de muziek van de jarige Louis Andriessen, die met zeventig zijn speels-jeugdige geluid trouw blijft. Anxiety, in de betekenis van gedrevenheid, is ook de festivalorganisatie zelf niet vreemd. Onze ambitie te groeien in de rol van (co-)producerende instelling om uniek werk te realiseren krijgt al in 2009 op verschillende manieren vorm.
De eerste eigen festivalproductie sinds lange tijd verenigt alle aspecten van Serenity & Anxiety. Voor het eerst in de muziekgeschiedenis wordt het oeuvre van Edgard Varèse integraal live uitgevoerd, in de spectaculaire setting in de Amsterdamse Gashouder met beelden van de Amerikaanse installatiekunstenaar Gary Hill. Verspreid over twee avonden klinken zowel Varèses zoektocht naar een nieuwe klank als de rust van geluid dat de mens als een huis omhult, maar ook bijvoorbeeld de bedrijvigheid van New York waar hij lang woonde. Van componist Pascal Dusapin brengen we niet alleen Medea, maar ook twee concerten en zijn recente opera Passion in een eigen, nieuwe enscenering.

1181 / Laatst gewijzigd: 06-Mei-2009

Serenity & Anxiety III

25 mei 2009
Aanvang: 20.00-22.00 uur

Toegang: onbekend

Frascati
Nes 63
Amsterdam