Sprong

door Rinus Vermuë

(1 september 2003)

Mijn bijdrage aan het ietsisme-debat bestaat uit een top drie van most fabulous sprongen uit de geschiedenis - in willekeurige volgorde.

plaatje 1. De eisprong van de heilige maagd Maria.
Voor de niet-katholieken onder ons: Maria, de moeder van Jezus heeft voordat zij met Jozef trouwde, onbevlekt ontvangen van de heilige geest. Zij is niet, zoals ik abusievelijk in een opstel op de lagere school vermeldde, vreemd gegaan met de engel Gabriël, maar de heilige geest is via die engel over haar gekomen (Lucas 1:35). Zoals in het katholieke gebed staat: De engel heeft aan Maria geboodschapt; en zij heeft ontvangen van de heilige Geest. Omdat God en de heilige Geest één zijn (vóór Jezus’ geboorte was God kennelijk nog een tweevuldigheid) was Maria dus zwanger van Gods zoon. In de medische casuïstiek zijn geen verdere gevallen van deze theogenese bekend. Deze gezegende eisprong, die zonder sexuele tussenkomst tot de zwangerschap en geboorte van kindeke Jezus leidde, wordt gevierd op 25 maart, O.L. Vrouwe Boodschap, negen maanden voor Kerstmis.

2. De sprong van baron van Münchhausen over het moeras.
We kennen allemaal het gezegde dat iemand zich aan zijn eigen haren omhoog trekt, waarmee een subject of systeem wordt aangeduid dat aan zichzelf ook zijn absolute grondslag ontleent. Het verhaaltje waaraan het is ontleend is eigenlijk heel grappig om in zijn geheel te lezen.
“Bij een andere gelegenheid wilde ik over een moeras springen dat mij aanvankelijk als niet zo breed voorkwam, tot ik, midden in de sprong, anders ervoer. Nog zwevend in de lucht keerde ik daarom terug naar waar ik vandaan kwam om een grotere aanloop te nemen. Ook de tweede keer was mijn sprong nog te kort en belandde ik niet ver van de andere oever tot aan mijn nek in het moeras. Ik zou zeker verdronken zijn als ik mijzelf en mijn paard, dat ik stevig tussen mijn knieën gekneld hield, niet aan mijn eigen haren omhoog getrokken zou hebben”. (Uit de “Wonderbaarlijke reizen te land en te water, veldtochten en vrolijke avonturen van de Baron van Münchhausen” door Gottfried August Bürger ( 1786)).

3. De sprong van Søren Kierkegaard.
Om van die verduvelde zwaarmoedigheid af te komen en een existerend mens te worden wilde Kierkegaard het geloof verwerven. Hij wees reeds beproefde alternatieven af zoals Plato’s anamnesis (herinnering) of Hegels dialectiek, omdat dat kwantitatieve manoeuvres zijn om iets kwalitatiefs te bereiken. Alsof je aandeelhouder in de firma God & Zn. zou kunnen worden.
De weg die Kierkegaard verkiest, verloopt via de hartstocht, want alleen daarmee kan je de benodigde kwalitatieve sprong maken naar een volwaardige existentie. Dit is het hoogst bereikbare: de hartstocht van de oneindigheid. Hierin wordt het subject bewaarheid en vallen denken en voelen, eindigheid en oneindigheid samen. Deze ogenblikken gaan de existentie te boven. Kierkegaard is boven zijn existentie uitgesprongen! Een en ander komt uit Kierkegaard (1988, oorspr. 1846) Denken en zijn, Amsterdam, Meppel: Boom, m.n. p. 24, 25 en p. 49.

Rinus Vermuë is filosoof en biologisch boer

30

Rinus Vermuë