overzicht van alle verschenen columns


Doodsangst

door René den Ouden

Filosoferen is leren sterven.

>>> (16 februari 2016)


Niks mis met ironie

door Francisca Wals

Mijn generatie heeft het niet makkelijk. Ik lees dat vaak in tijdschriften en kranten. >>> (15 februari 2015)


Waarom 'waarom'?

door Kasper van Royen

Er wordt wel eens beweerd dat filosofen zijn blijven steken in de zogeheten ‘waarom-fase’. Meestal zijn het filosofen zelf die dit zeggen. Zij zien deze pathologische fixatie als de essentie van hun vak, iets om met recht trots op te zijn. >>> (31 oktober 2014)


Column Stilte en Innerlijkheid

door Annemarije Hagen

"'Wanneer ik het woord Toekomst uitspreek, / vertrekt de eerste lettergreep al naar het verleden. // Wanneer ik het woord Stilte uitspreek, / vernietig ik haar. // Wanneer ik het woord Niets uitspreek, / schep ik iets dat in geen enkel niet-bestaan past.’ >>> (26 februari 2013)


Het banaal-realisme van de cultuur

door Jeroen Rijnders

Het woest om zich een grijpende hedonistische YOLO-ideaal - 'you only live once' - doet vermoeden dat wij langzaamaan in barbarij vervallen. Maar duidt dit moderne carpe diem inderdaad op een teloorgang van Onze Cultuur? Jeroen Rijnders kan het zich maar moeilijk voorstellen. >>> (23 oktober 2012)


Een verlangen naar de onschuld van het kwaad

door Kasper van Royen

De posts over dubstep van pastoraal hulpverlener Gerard Slurink zetten Kasper aan het denken over het kwaad. >>> (18 september 2012)


Het Lot

door Hedwig Gaasterland

Hedwig Gaasterland omarmde haar Lot en schreef een column. Ze sprak deze column uit tijdens de Felix & Sofie van dinsdag 21 februari. >>> (21 februari 2012)


Foucault, leerwereld en seksuele bevrijding

door Gert Hekma

Dit voorjaar is de bar Le Keller in Parijs gesloten. Het zegt u waarschijnlijk niks, en ook ter plekke ontsnapte dit onnozele feit aan de aandacht van de pers. Toch wil ik er hier de aandacht op vestigen want het is geen zinloos feit. >>> (26 oktober 2010)


Weg met het filosofieonderwijs

door Marcel Zuijderland

Op 21 september stond Felix & Sofie helemaal in het teken van het filosofieonderwijs. De avond werd polemisch geopend met een column door onze eeuwige scholier Marcel Zuijderland. >>> (25 september 2010)


E-readers en iPads

door Kasper van Royen

Een goede vriend had vol trots op zijn Facebook vermeld dat hij een E-Reader gekocht. Sinds ik hem ken heb ik hem nooit op het lezen van een boek kunnen betrappen, maar in een paar maanden tijd verslond hij de godganse wereldliteratuur op dat apparaat. >>> (31 mei 2010)


Weg met Felix & Sofie

door Stijn Sieckelinck

Weg met Felix en Sofie!
Was veel beter geweest als titel voor deze avond. >>> (25 april 2010)


Copy-left

door Kasper van Royen

In de documentaire ‘RiP!: A Remix Manifesto’ pleit de Canadese filmmaker Brett Gaylor voor een mentaliteitsverandering op het gebied van intellectueel en cultureel eigendom. >>> (18 maart 2010)


Seks met robots

door Marcel Zuijderland

,,Het was fantastisch lieverd. >>> (3 maart 2010)


Esthetische ontmaagdingen

door Kasper van Royen

Wat was mijn eerste esthetische ervaring? De eerste keer dat ik buiten mezelf trad door de schoonheid van iets? >>> (19 januari 2010)


Barlaeus Gymnasiumleerlinge over de filosofie van het leren

door Katja Bego

Tijdens het tienjarige bestaan van F&S waren we o.a. te gast in het Barlaeus Gymnasium. Katja Bego, leerling uit het examenjaar, begon de avond met een korte lezing waarin zij filosofie en haar eigen ideeën over educatie aan elkaar verbond. >>> (9 november 2009)


Superioriteit

door Stijn Sieckelinck

Hij had nog maar net het kaarsje aangestoken, toen een onheimelijk gevoel hem bekroop. Schaamte wellicht, dacht hij, of in elk geval een gevoel wat je krijgt wanneer je niet helemaal instemt met wat je net gedaan hebt. >>> (29 juni 2009)


Norms, values & burgership

door Stijn Sieckelinck

Op Goede Vrijdag jongstleden was ik tweemaal getuige van verkeersgeweld. De eerste keer sloeg een autobestuurder een fietser in elkaar. Die was namelijk tegen zijn spiegel aangereden. Nauwelijks vijf minuten later sloeg een andere fietser een auto in elkaar. Die stond te wachten op zijn oversteekplaats. Het was alsof de stand weer gelijk moest worden gezet. En ik hoorde mezelf denken: als dit Goede Vrijdag is, dan ben ik wel heel benieuwd wat Stille Zaterdag ons dit jaar brengen zal... >>> (23 mei 2009)


Passie voor vrijheid

door Hans Kennepohl

U wordt oud. We worden allemaal oud. Maar ik ben al een klein beetje oud, een veertiger. Als ik denk aan mijn sterfelijkheid zie ik mezelf soms wegglijden in een zachte roes. >>> (2 april 2009)


De filosofische bijsluiter

door Hans Kennepohl

U komt graag bij Felix en Sofie. Briljante sprekers betoveren u, maar een andere keer vraagt u zich af waar die drukpratende man het in hemelsnaam over heeft. U schiet in de Telegraafreflex: wat doen ze daar op die universiteiten van mijn belastingcenten? >>> (24 december 2008)


Mijn laatste sigaret

door Ellen ter Gast

Ik ben begonnen met roken toen ik een jaar of 15 was. >>> (1 juli 2008)


De risicoloze samenleving

door Lisa Doeland

In De Groene Amsterdammer van vorige week staat een artikel over de dood van de stripheld "Captain America". Wat is er met hem heengegaan dat er een artikel aan zijn dood gewijd wordt? vroeg ik mij af. >>> (22 april 2008)


ClintonObama

door Stijn Sieckelinck

In de geest van Paul van Ostaijen. >>> (1 maart 2008)


De tien geboden van de maffia: moreel, non-moreel, of immoreel?

door Stijn Sieckelinck

Er was geen Da Vinci-code voor nodig en ook geen batterij forensische wetenschappers zoals bij de analyse van de lijkwade van Turijn of de zweetdoek van Oviedo. Een beetje gedegen politieonderzoek volstond om de tien geboden van de Siciliaanse maffiafamilie Cosa Nostra (Onze Zaak) te ontrafelen. En voor de openbaring zorgde dan weer de media. >>> (3 december 2007)


Zelfliefde

door Stijn Sieckelinck

De filosoof en de zelfliefde. Het ultieme teken van zelfgenoegzaamheid of juist de hoogste vorm van Wijsheid? >>> (26 oktober 2007)


Terreur oprekken = idealisme inpolderen

door Stijn Sieckelinck

De strijd tegen terrorisme heeft een punt bereikt waarop niet alleen onze privacy in het gedrang is, maar ook ons recht om het fundamenteel oneens te zijn met elkaar. Door activisme bij voorbaat verdacht te willen maken om de democratie te beschermen, toont een meerderheid in de Tweede Kamer dat ze eigenlijk bang is voor het idealisme dat juist nodig is voor een florerende democratie. >>> (30 augustus 2007)


Something rotten in the kingdom of Japan

door Philip Romer

Ik wil het even hebben over een klein land met een monarchie en een meerpartijenstelsel in de politiek. Iedereen weet het bestaan ervan maar gek genoeg wordt er niet vaak naar gekeken in de wereldpolitiek. Althans, niet zo streng als dat men kijkt naar landen als China, Taiwan, en Zuid en Noord Korea. Ik heb het over Japan. >>> (1 januari 2007)


Intellectuele Larven

door Hans Kennepohl

Als intellectueel hou ik mij het liefst buiten het publieke debat. “Publiek” is immers per definitie onverenigbaar met “intellectueel”. >>> (1 november 2006)


Filosofie is totaal nutteloos

door Hans Kennepohl

In het NRC van 20 april werpt Maarten ’t Hart zich in de strijd om de arme middelbare scholieren te behoeden voor zinloze moeilijke filosofische teksten. Al dat geleuter over de vrije wil brengt ze geen snars verder en waarom geen handige vaardigheden zoals solderen bijbrengen? Als je horloge stilstaat, heb je niets aan de bespiegelingen over tijd van Kant. Maarten zet zijn betoog kracht bij door te wijzen dat filosofie en flauwekul met dezelfde letter begint. Hoewel ’t Hart nou niet een wonder van retorica is (niet geheel toevallig een met de filosofie nauwverwante discipline) is de onnuttigheid van filosofie wel een steeds terugkerend thema. De filosofie moet zich legitimeren tegenover wetenschap en kunst. Allemaal leuk en aardig die verheven, moeilijke en lange boeken, maar wat kopen we er voor? >>> (1 juni 2006)


De Oplossing

door Hans Kennepohl

“Puzzelen?” vroeg ik, een beetje moeilijk kijkend.

“Gisteren gedaan met een vriendin, was erg leuk” >>> (1 mei 2006)


Filosofie is...

door Hans Kennepohl

Hans Kennepohl zoekt naar leuke omschrijvingen van Filosofie.
Filosofie is... >>> (1 april 2006)


Amsterdam Dream Alive

door Hans Kennepohl

De dwaas liep met een fietslampje op de Dam. “Ik zoek Amsterdam!”. De mensen met hun boodschappentassen stopten even. “Wij hebben Amsterdam gedood! Jullie en ik!” Maar de mensen vonden het maar een beetje raar en keken liever naar het levende standbeeld. >>> (1 maart 2006)


Echte liefde

door Hans Kennepohl

Romantiek is overal. Op de met 35% afgeprijsde huismerkshampoo “Aloe Vera en Komkommer” wordt ik uitgenodigd weg te dromen bij “regen die valt, een verkoelende schaduw. Kalm stromend water, sneeuwvlokken in je dromen”. Ik mis alleen nog de achtergrondmuziek. In de drie minuten onder de douche, voordat ik mij naar mijn drukke baan spoed, kan ik heel even de authenticiteit van de natuur ervaren. Helaas staat achterop datzelfde flesje de ontluisterende werkelijkheid van 2-bromo-2-nitropropane-1, PEG-4 rapeseed(...?)amide en sodium benzotriazolyl butylphenol sulfonate. >>> (1 januari 2006)


Tegen de vrouwen

door Hans Kennepohl

Ik ben een kind van de jaren zeventig. Dat betekent opgroeien op het hoogtepunt van het feminisme. Mannen waren agressieve, op sex beluste beesten. Vrouwen waren goed. Als vrouwen de macht zouden hebben waren er nooit meer oorlogen. Waren mannen maar zoals vrouwen, iedereen zou meer gericht zijn op onderlinge relaties en de eeuwige wereldvrede zou uitbreken. >>> (1 december 2005)


Het tienvoudige pad naar volwassenheid

door Hans Kennepohl

Als er iets is waar kinderen goed in zijn, dan is het verwondering. En laat filosofie nou net daarmee beginnen. “Verwondering is een voorstelling die de geest bezighoudt omdat deze voorstelling niet verbonden is aan andere voorstellingen”, stelde Spinoza. De geest komt letterlijk tot stilstand in een moment van cognitieve meditatie. Voor de eerste keer sneeuw zien en pas voelen wat het is als het in je zakken smelt. >>> (1 november 2005)


Loos alarm

door Hans Kennepohl

Na maar liefst vijf jaar stopt Rinus Vermuë met deze column en ga ik het eens een seizoen proberen. Plechtig neem ik het stokje over en het eerste wat een beginnend columnist dan natuurlijk moet doen, is stevige profilering ten opzichte van zijn illustere voorganger. Want waar Rinus de eerste jaren nog vrolijke filosofische columns schreef over allerhande onderwerpen, werden deze allengs meer mediapolitiek getint en terroriseerden uiteindelijk Theo, Pim en Osama permanent de website van Felix & Sofie. Maar politiek is geen filosofie en zeker de politieke discussie in de media niet. >>> (1 oktober 2005)


Ostracisme

door Rinus Vermuë

Nu ik een tijdje meegedraaid heb in het Amsterdamse circuit weet ik het zeker: de grachtengordel speelt de bal rond in de eigen ploeg en vreemden komen er niet in. Ik kom maar van het platteland en weet niet welke personen zoal gevoelig liggen, maar als ik dan eens een gast ter sprake bracht, hoorde ik zo vaak ‘die staat bij mij op de zwarte lijst’, ‘die komt er bij mij niet in’, of ‘sinds ik hem dat heb horen zeggen, wissel ik geen woord meer met hem’… zo vaak, dat ik begon door te krijgen waarom ik toch altijd weer dezelfde namen tegenkom. >>> (1 juli 2005)


Creationisme

door Rinus Vermuë

Mevrouw van der Hoeven vindt het jammer dat geloof en wetenschap gescheiden zijn (Volkskrant, 21 mei)*). Een gedachte die je van een willekeurig persoon accepteert, maar tegelijk afdoet als onnozel. Maar van deze mevrouw zijn ze onacceptabel, want ze is minister met ‘Wetenschap’ in haar portefeuille. Help, de wetenschap verzuipt in meninkjes en geloofjes! >>> (1 juni 2005)


Revisme

door Rinus Vermuë

Enige jaren na zijn bekering tot het katholicisme blikt Gerard Reve terug op wat hij noemt zijn ‘bevrijding’: ‘Ik ontdekte een bepaalde verwantschap, een parallelliteit van mijn religieuze voorstellingswereld met die van de Rooms Katholieke Kerk. En, na al die jaren dat ik al in feite tot die geloofsgemeenschap had behoord, vond ik het fatsoenlijk nu ook maar toe te treden’. Reve zal het worst geweest zijn dat paus Johannes Paulus II homoseksualiteit een ‘objectieve stoornis’ genoemd heeft. De echte gelovige gaat voor de beleving van het mysterie en niet voor een of andere middeleeuwse stellingname daarachter. >>> (1 mei 2005)


Positivisme

door Rinus Vermuë

In de media wordt mij de laatste tijd een wereld opgediend die ik vaak helemaal niet herken. Over welk land zouden ze het hebben, denk ik, als ik ze hoor over een bananenrepubliek, een op handen zijnde staatsgreep of een onafhankelijkheidsverklaring. Maar dan blijkt het gewoon over Nederland te gaan. Wat is er aan de hand? >>> (1 april 2005)


Het vermoeiende gezonde verstand

door Rosalie de Wildt

Zo, daar zitten we dan. Het is weer gelukt. Overal vandaan gekomen en op tijd weer binnen. De afgelopen twee uur hebben we allemaal wat gegeten. Sommigen hebben de tijd genomen om met aandacht te genieten van zowel het prepareren als het verorberen van hun maaltijd. Maar anderen zijn nu al nauwelijks meer in staat zich te herinneren wát het was waarmee ze zojuist gedachteloos en gehaast hun lichaam aan het voeden zijn geweest. Er moest nu eenmaal tempo gemaakt worden om op tijd te zijn voor het géestelijke voer dat deze samenkomst-op-niveau ons maandelijks tracht toe te dienen. >>> (8 maart 2005)


Literair euforisme

door Rinus Vermuë

Koopt u niet de romans van de huidige generatie schrijvers!

Ik zag u wel staan twijfelen bij die stapels glimmende paperbacks! U zag er zo’n titel die wel wat leek voor uw neef die net op kamers gaat... Ach, zo’n niemendalletje, wat geeft het ook, het kost maar een tientje en die jongen heeft ook eens wat cultureels in zijn kast. Want wat is nu de waarde van je leven als je in je materiële overvloed niet ook wat aan je culturele bagage doet. Het is altijd leuk om wat te krijgen en misschien denkt hij dan nog eens aan mij... dat zag ik u denken. >>> (1 maart 2005)


Een blokje om voor de Verlichting

door Sjoerd de Jong

Van Immanuel Kant is bekend dat hij regelmatig een wandeling maakte door zijn woonplaats Konigsberg. Vaste route, vaste routine. Straatje om, laan in, laan uit – en dat was het dan weer, voor deze grootste denker van de achttiende eeuw. >>> (8 februari 2005)


Een blokje om voor de Verlichting

door Sjoerd de Jong

Van Immanuel Kant is bekend dat hij regelmatig een wandeling maakte door zijn woonplaats Konigsberg. Vaste route, vaste routine. Straatje om, laan in, laan uit – en dat was het dan weer, voor deze grootste denker van de achttiende eeuw. >>> (8 februari 2005)


Moralisme

door Rinus Vermuë

Vrouw rijdt tasjesdief dood. Reactie op de radio van een minderbegaafde luisteraar: net goed. Reactie van dito begaafde Wilders: hij is schuldig, niet zij. Reactie van dito minister: als hij niet een tasje had gestolen, dan had hij nog geleefd. >>> (1 februari 2005)


Nieuwe filosofie

door Hans de Vries

Door de nieuwe roman van Joke Hermsen, De profielschets, beweegt zich een vrouw die de naam Det van Vliet heeft meegekregen. Zij is al twaalf jaar verbonden aan de afdeling wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam. Een echte filosofe dus. Ze is aio geweest, heeft braaf onderzoek gedaan en is gepromoveerd. Na haar promotie is zij postdoc geworden, haar aanstelling is nog eens verlengd, en nu is ze al een tijdje invalkracht voor zieke docenten. >>> (11 januari 2005)


Nationalisme

door Rinus Vermuë

Het was me het Nederlandse jaartje wel. De nationale borstklopperij steeg tot absurde hoogte met de uitverkiezing van beste Nederlandse geschiedenisfiguur via het mooiste Nederlandse woord tot de beste Nederlandse oliebol – met in de laatste categorie Pim Fortuyn op de eerste plaats vanwege zijn gladde voorkomen. >>> (1 januari 2005)


Betekenisvolle Tijden

door Jannah Loontjens

Wat bepaalt een betekenis? Soms zeggen we dat de betekenis van een uitspraak datgene is wat de spreker ermee bedoelt, alsof de intentie van de spreker de betekenis bepaalt. Op andere momenten zeggen we dat de betekenis bij de toehoorder ligt: De uitspraak betekent dan juist wat de toehoorder eruit haalt, wat hij denkt dat de spreker zegt. De betekenis is in dit geval afhankelijk van het begrip van de luisteraar. En in andere gevallen zeggen we weer dat de betekenis besloten ligt in de taal zelf: Je kunt wel x hebben willen zeggen, maar je woorden betekenen y. In dit geval zou de betekenis een objectief product van de taal zelf zijn. >>> (14 december 2004)


Journalisme

door Rinus Vermuë

O, wat een krampbewegingen toch weer in de media – nee, dóór de media! Niet eerder zijn de media zo frequent te kijk gezet als boosdoeners. Het grappige is dat ze het zelf keer op keer moeten filmen/uitzenden/publiceren, omdat de geïnterviewden, of het nu gaat over normen en waarden of verdachten zonder balkjes, altijd weer afdwalen naar de funeste rol van de media. Vroeger hoorde je nog wel eens zo’n interviewer sputteren ‘ja, ja, de media hebben het weer gedaan’, maar je hoort ze niet meer. Ze laten iedereen maar uitrazen in de hoop weer snel tot het onderwerp terug te keren. Maar de veeg is dan al uit de pan en de ether door. >>> (1 december 2004)


Meer zielkunde in de politiek

door Ronald van Raak

Het is een bedenkelijke eer als iemand na je dood een grafschrift voor je schrijft. Na de dood van Thorbecke in 1872 schreeft Multatuli er meer dan honderd. Deze opschriften, die het graf van Thorbecke zouden moeten sieren, waren uiterst scherp van toon:

De man die men de vryheid nam hier in de kist te leggen,
Was zo verdienstelyk dat z’n beste vrinden niets goeds van ’m weten te zeggen.
>>> (9 november 2004)


Meer zielkunde in de politiek

door Ronald van Raak

Het is een bedenkelijke eer als iemand na je dood een grafschrift voor je schrijft. Na de dood van Thorbecke in 1872 schreeft Multatuli er meer dan honderd. Deze opschriften, die het graf van Thorbecke zouden moeten sieren, waren uiterst scherp van toon: >>> (9 november 2004)


Optimisme

door Rinus Vermuë

Ik ben optimistischer dan ooit. Het is waar, de distantiëring van de moord op Theo van Gogh door de Marokkaanse gemeenschap zie ik als een politiek-correcte imagostunt, maar al dat andere wat dieper gaat, stemt mij optimistisch. Marokkanen dagen Hirsi Ali voor de rechter wegens medeplichtigheid aan de moord. Juist! Zo doen we dat hier. Niet bedreigen maar aanklagen. Het bestuur van El Yaweed wil dat Maxim Verhagen zijn smadelijke woorden terugneemt; ‘zo niet dan volgen juridische stappen’. Chapeau! Deze reacties zijn in niets meer te onderscheiden van de Nederlandse. Geen messen maar rechtzaken. >>> (1 november 2004)


Waar gaat het eigenlijk om?

door Hans de Vries

Waar gaat het eigenlijk om? Nou, het gaat natuurlijk om geld. We kunnen wel denken dat het om prépensioen gaat, of om de bevoegdheid tot het afgeven van bankgaranties, of om het gedogen van soft drugs, of om het uitzenden van uitwedstrijden van het Nederlands voetbalteam, maar het gaat natuurlijk gewoon om geld. En als het niet om geld gaat, dan gaat het wel om macht. We kunnen wel denken dat Amsterdamse kroegbazen te bedonderd zijn om ’s nachts na enen nog een pilsje te tappen, of om op een mooie voorjaarsdag hun terrasstoelen buiten te zetten, maar het gaat om een meerderheid in de deelraad van stadsdeel Centrum. Het gaat dus gewoon om macht. >>> (14 oktober 2004)


Een laatste groet

door Rinus Vermuë

Soms heb ik de neiging alleen citaten te schrijven die zeggen wat ik bedoel. Iedereen heeft al eens gezegd wat ik wil zeggen, en vaak nog beter. Maar terstond overvalt me dan de gedachte dat ik niets meer heb toe te voegen. Wat zal ik dan nog zeggen, als alles al gezegd is? Ben ik dan zo bijzonder dat ik al die citaten zo origineel kan ordenen dat men denkt, nou, nou, dat is niet mals. Ben ik niet gewoon een ordinaire plagiator die in de arena van de taal met citaten schermt? Ben ik niet net als ieder ander een middelmatige bewoner van de taal, door Borges niet voor niets een systeem van citaten genoemd? Is niet elke tekst zoals Kristeva zei een mozaiek van citaten? Zal ik er dan dus maar niet gelijk het zwijgen toe doen? >>> (1 juni 2004)


Ecce Homo

door Rinus Vermuë

Dwalend door de musea en kathedralen van Europa zag ik overal de Ecce Homo’s als ultieme afbeeldingen van het lijden en ik dacht: elke kunstenaar moet vroeg of laat zijn Ecce Homo maken. De Familia Sagrada te Barcelona heeft er een, het Rijksmuseum heeft er verschillende, het Museu de Arte Antiga te Lissabon heeft een hele mooie (Christus met het hoofd bedekt), etc. Met de grootst mogelijke ingetogenheid proberen ze de diepst doorworstelde eenzaamheid en ellende uit te drukken. >>> (1 mei 2004)


De columnisering van ons wereldbeeld

door Rinus Vermuë

Ik weet niet of het aan mijn perceptie ligt, of dat het echt zo is, maar de kranten staan boller en boller van de zwaar aangezette schimpbrieven, gelardeerd met drogredeneringen en gelijkhebberigheid. Lang verkeerde ik in de overtuiging dat zo’n stijl alleen voorbehouden was aan columns. >>> (1 april 2004)


Bert Keizer vs René van Woudenberg

door Rinus Vermuë

Een uiterst curieuze discussie voltrekt zich dezer dagen op de filosofische pagina van dagblad Trouw, een discussie die in vroeger tijden tot een kerkscheuring zou leiden. Op het eerste gezicht lijkt de onderhavige kwestie: ‘Heeft God echt tot mensen gesproken?’ maar ook over de vraag hoe men hoort te filosoferen kruisen de scribenten met elkaar de pen. De een verwijt de ander ‘onwaardig gestuntel in het drijfzand van ad hominem’, terwijl de ander reageert met ‘wie mijn stukje goed gelezen (en begrepen) heeft die ziet onmiddellijk in dat ik niet ad hominem argumenteer’. Ja dat zal allemaal best, maar wat is ad hominem nu eigenlijk? En was daar nu echt sprake van of alleen als het ware? >>> (1 maart 2004)


De compartimentele mens

door Rinus Vermuë

Abram de Swaan gebruikte in zijn Huizinga-lezing de term compartimentalisering, voor sociale fragmentering tijdens massamoorden. Kunnen we daar filosofisch ook wat mee? >>> (1 februari 2004)


Nieuwe filosofie

door Hans de Vries

Door de nieuwe roman van Joke Hermsen, De profielschets, beweegt zich een vrouw die de naam Det van Vliet heeft meegekregen. Zij is al twaalf jaar verbonden aan de afdeling wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam. Een echte filosofe dus. >>> (11 januari 2004)


De kunsttheorie van Van Gogh

door Rinus Vermuë

Vincent van Gogh wordt gezien als het genie dat op de drempel staat van de moderne kunst, als inspirator van zowat alle twintigste-eeuwse schilders. Maar in een recente studie naar al of niet echte Van Goghs (Verloren vondsten, uitg. Breda’s Museum) wordt stilletjes geopperd dat Van Gogh misschien niet zozeer een ‘onbegrepen genie’ is, als wel een ‘harde ploeteraar’. Dit suggereert dat ploeteren en genialiteit elkaar uitsluiten. Is dat wel zo? Ligt genialiteit niet ook in het durven voortploeteren op voorheen onbegane wegen? Wat grasduinen door Van Goghs brieven leert dat voor zo’n opvatting alle aanleiding is, ja zelfs dat hij de aanjager is van een heuse kunsttheorie. >>> (1 januari 2004)


The battle of the fictions

door Rinus Vermuë

Terwijl de ontdekking van de hemel net op film is vastgelegd, lijkt de verfilming van de aarde verder weg dan ooit. Elke fictie verbleekt bij de gebeurtenissen uit het jongste verleden. Frédéric Beigbeder vindt zelfs dat de fictie wordt ingehaald en vernietigd door de gebeurtenissen. Zo lees ik althans in Martin de Haans mooie recensie van Beigbeders nieuwe boek ‘Windows on the World’ (Volkskrant, 31-10-03). De Haan vraagt zich overigens af of de werkelijkheid niet juist wordt ingehaald door de fictie. Een interessante kluif voor cultuurkauwers. >>> (1 december 2003)


Nazificatie van Nietzsche

door Rinus Vermuë

Voor het geval u op zoek ging naar het proefschrift over Nietzsches invloed op de nazi’s heb ik het voor u gelezen, Jaap Hagens ‘Nietzsches weerklank in nazi-Duitsland’. Bespaar u de moeite, het is broddelwerk. Bij deze een poging tot recensie van een aan alle kanten rammelend boek. >>> (1 november 2003)


Ook blondjes hebben hun gebreken

door Rinus Vermuë

Steeds weer duikt de eigenaardige bewering op dat uiterlijk knappe mensen meer succes oogsten dan onknappe mensen. De laatste keer hoorde ik dat uit de mond van zomergast hoogleraar economie Henriëtte Maassen van den Brink. Ze knoopte daar bovendien aan vast dat naarmate je dichter bij de Randstad kwam, je meer knappe mensen zag. Een zeldzaam arrogante urbacentrische constatering, die suggereert dat mensen in de stad succesvoller zijn dan buiten de steden. >>> (1 oktober 2003)


Sprong

door Rinus Vermuë

Mijn bijdrage aan het ietsisme-debat bestaat uit een top drie van most fabulous sprongen uit de geschiedenis - in willekeurige volgorde. >>> (1 september 2003)


De ‘filosofie’ van het bier

door Rinus Vermuë

Dat bierbrouwers zich sinds jaar en dag bezighielden met het brouwen van bier is natuurlijk een open deur, een tautologie zo u wilt. Maar reclamemakers lijken daarover andere meningen op na te houden. Een van hun waarschijnlijk snaaks bedoelde wervingsteksten bracht mij in ernstige filosofische verwarring over wat bierbrouwers tegenwoordig in hun flesjes stoppen. Het bier waarvan ik al jaren dacht dat het als enige op die naam staat kon maken, bevat op zijn etiket de vermelding: ‘Je hebt bier en je hebt Grolsch’. Betekent dat dat Grolsch geen bier is? >>> (1 juli 2003)


De taart in het gelaat

door Rinus Vermuë

Levinas is bekend van zijn filosofie van het Gelaat van de Ander. Maar is Levinas in een tijd waarin het gelaat vooral gebruikt wordt om er een walmende taart in te duwen of het flink te verminken, nog wel actueel? Kunnen we er nog wel wat mee? >>> (1 juni 2003)


Wittgensteins angst

door Rinus Vermuë

Angst. Vele filosofen hebben erover geschreven. Maar heel vaak lieten ze de angst hun gang gaan, omdat ze die nodig hadden als mogelijkheidsvoorwaarde voor de vrijheid (Kierkegaard), of om het Dasein te funderen (Heidegger). Weinig filosofen hebben zo geprobeerd hun angst juist weg te filosoferen als de jonge Ludwig Wittgenstein (1889-1951). Al is zijn Tractatus logico-philosophicus nauwelijks te lezen als angstverdrijver, is het in samenhang met zijn biografie wel zo op te vatten. >>> (1 mei 2003)


Overal loert het gevaar

door Rinus Vermuë

Nou ja, kijk, de oorlog bijna afgelopen, eindelijk veilig zou je denken, en ik val me daar in een gat. Gelukkig proberen de media de boel nog een beetje te rekken. >>> (15 april 2003)


Duurzame verontwaardiging

door Rinus Vermuë

Om maar met de deur in huis te vallen: ik heb een groot probleem. De Engelse afnemers van mijn biologische producten hebben als eis dat binnen een straal van tien kilometer geen gentech-gewassen mogen groeien. De Nederlandse overheid heeft toestemming verleend voor een gentech-proefveld op 5 km van mijn biologische boerderij. Een bezwaar hiertegen diende voor de Raad van State, maar werd niet ontvankelijk verklaard. Mijn wortels, goed voor een kwart van mijn inkomsten, heb ik voor niets gezaaid. Voor mijn aardappels, haver en suikermais valt hetzelfde te vrezen. >>> (1 april 2003)


Naar een globalistische ethiek

door Rinus Vermuë

Vijfentwintig eeuwen hardop denken wemelt van de morele stellingnames. Of die stellingnames nu voorafgingen aan de eerste daden van de mens, of slechts achterafbeschrijvingen waren van hoe men het altijd al deed, is wel nooit te achterhalen. Maar ooit zijn ze als morele principes vastgelegd en overgeleverd en min of meer gemeengoed geworden in ons denken – al valt dat soms nog zo weinig aan ons handelen af te lezen. Morele stellingnames vergezellen ons handelen als het koekje de thee. >>> (1 maart 2003)


Word je van kunst een beter mens?

door Rinus Vermuë

Ach ja, wat is kunst dan nog in Nederland. Een stukje krant ter grootte van een doorzonwoning, en verder overal onder hun concept bezweken installaties. >>> (1 februari 2003)


Wat ziet Sijbrands?

door Rinus Vermuë

Ton Sijbrands damde voor zijn wereldrecord simultaandammen zonder ook maar één bord te zien. Maar zag hij echt geen bord? Of zweefden de borden voor zijn geestesoog waarop hij in gedachten iedere keer een steen verschoof? Of zag hij weer iets anders, en zo ja wat? >>> (1 januari 2003)


Langs de filosofische leeslat

door Rinus Vermuë

Rinus Vermuë legt de opvattingen van Ian McEwan en Douwe Draaisma over de rol van de emoties bij het lezen van literatuur langs de filosofische leeslat van Ricoeur. Wordt de emotie nu vóórondersteld bij het lezen, of komen de emoties pas los na het lezen? >>> (1 december 2002)


‘Het broeikaseffect bestaat’ desda het broeikaseffect bestaat.

door Rinus Vermuë

Het blijft sappelen met de waarheid van sommige beweringen.
Neem nou de bewering ‘Het broeikaseffect bestaat’. De simpelste, en best bij de intuïtie aansluitende waarheidstheorie zegt dat men deze zin maar hoeft te vergelijken met de feiten om te zien of hij waar is. Daarom heet deze waarheidstheorie ook wel de correspondentie-theorie van waarheid. Een beroemd voorbeeld van zo’n theorie is Wittgensteins afbeeldingstheorie uit de Tractatus. >>> (1 november 2002)


De oorsprong van het postmodernisme

door Rinus Vermuë

In de discussie over het nut van interdisciplinaire wetenschappen als Cultural Studies reageerde René Boomkens op Solange Leibovici’s opvatting over postmodernisme. Volgens Leibovici heeft het postmodernisme de grens tussen hoge en lage cultuur opgeheven, maar volgens Boomkens is het precies andersom: ‘de geleidelijke erosie van de grenzen tussen hoge en lage cultuur (zoals tussen columns en romans, tussen poëzie en kindergedichten, tussen urinoirs en beeldhouwwerken, tussen foto’s en schilderijen, tussen Lucebert en Annie M.G. Schmidt, enz.) vormde een van de belangrijkste aanleidingen en motieven van het postmoderne denken’ (De Groene, 6-4-2002).
Tja, denk ik dan, Boomkens is in de tijdgeest gekropen en ontdekte precies de causaliteit van de Weltgeschichte. Zou het nou echt zo gegaan zijn? >>> (1 oktober 2002)


Ich bin ein Kugelempfänger

door Rinus Vermuë

Geschokt was ik, op mijn rondjes over het land, luisterend naar de trekkerradio. Niet vanwege de bonken klei waarover ik stuiterde maar door het programma dat ik hoorde. In wat voor ongenuanceerde primitieve samenleving ben ik nu terechtgekomen? >>> (1 september 2002)


Mulisch promoveert tot God

door Rinus Vermuë

Niet zelden ben ik bij bewustzijn gebracht op de vloer van een boekenzaak, pal voor de tafel waarop ’s winkels hoogst genoteerde literatuur ligt uitgestald. Op mijn versufte vraag wat ik daar deed, antwoordde men mij steevast dat ik in slaap was gevallen tijdens het lezen van de nummer een van de literaire top tien. >>> (1 juni 2002)


Met Machiavelli of met jezelf naar de verkiezingen

door Rinus Vermuë

Meer en meer draait het in de politiek om echtheid, authenticiteit, jezelf zijn. Waar zijn die bewonderde eigenschappen, waarvan Machiavelli schreef dat politici ze, al was het maar in schijn, moesten hebben? Niemand rept meer van barmhartigheid, betrouwbaarheid, menselijkheid, oprechtheid, godsdienstigheid. Nee, laat onze man maar zichzelf blijven! Volgens boze tongen was Koks aftreden vooral een symbolische daad die moest aantonen dat men nu een hoogsteigen authentieke morele keuze maakte en zich definitief distantieerde van het achterkamertjesimago. Nee, niet alleen de oppermatroos van de authenticiteit is zichzelf, ook paars kan er wat van. En heel Den Haag juichte. >>> (1 mei 2002)


Ontelbare opvattingen van vrijheid

door Rinus Vermuë

De eerste toespraak van Bush na de aanslagen van 11 september stond bol van de simpele oneliners. Niet alleen omdat de flux de Bush een zin met een bijzin niet zonder stotteren kan verstouwen, maar ook omdat een aangeslagen volk geen wijdlopigheid verdraagt. Een van die oneliners is in mijn hoofd blijven rondzingen: ‘freedom itself was attacked this morning’. Hij trok een gezicht alsof hij het over het nuttigen van een zoutje had, maar de vraag was natuurlijk: over welke vrijheid sprak Bush? >>> (1 april 2002)


De multiculturele monocultuur

door Rinus Vermuë

Natuurlijk is het nooit in me opgekomen de multiculturele samenleving te verdedigen. Veel van mijn kennissen delen de overtuiging dat we in zo’n samenleving leven, en nemen de seksuele, politieke en religieuze voorkeuren voor wat ze zijn: bijdragen aan de vele pogingen om Nederland niet alleen cultureel maar ook op ethisch vlak in dialoog en bij de tijd te houden. Mijn verdediging van de multiculturele samenleving zou hetzelfde zijn als mijn waarschuwing aan de vissen dat ze in het water zwemmen, en dat ze toch vooral niet moeten denken dat ze op de wal leven. >>> (1 februari 2002)


De omkeertruc van de commissie Terlouw

door Rinus Vermuë

‘Principiële en ethische bezwaren kwamen nauwelijks naar voren’, zei Jan Terlouw bij de presentatie van het eindrapport over het publieksdebat over voedsel en biotechnologie. Is dat zo? Ik heb het rapport er eens op nagelezen, en geconcludeerd dat genoemde bezwaren niet naar voren mochten komen, maar dat ze, als je goed leest, wel degelijk zijn geventileerd. >>> (1 januari 2002)


Het pseudo-einde van de geschiedenis

door Rinus Vermuë

Wie had dat gedacht! Tot vlak voor 11 september werd Bush jr. als stumper afgeschilderd, hij wist niets van de wereld, noch van economie, en daar bovenop keek hij ook nog eens bedonderd. Maar sinds pre-moderne onverlaten de wereldorde dreigen te verstoren wordt diezelfde stumper door Luuk van Middelaar als een nieuwe Napoleon aangemoedigd om ze de moderne mores te leren (Trouw, 1-12-2001). >>> (1 december 2001)


Het is een waanzinnige en verfoeilijke wereld

door Rinus Vermuë

Sinds 11 september beweert men in fraaie en minder fraaie bewoordingen dat we in een andere wereld leven, met als dieptepunt De Hoop-Scheffers uitspraak dat de wereld nooit meer dezelfde zal zijn – in feite een anglicisme, een letterlijke vertaling van ‘the world will never be the same anymore’. De bedoeling achter dat gepraat over die andere wereld is de waarschuwing dat we niet lijdzaam meer kunnen toezien. Coalities moeten worden gesmeed, terroristen uitgeroeid en de moslims moeten een Voltaire voortbrengen waardoor de Islam eindelijk eens de Verlichting kan doormaken. >>> (1 november 2001)


Good guys vs. bad guys

door Rinus Vermuë

Wie zijn wij en wie zijn jullie? En wie horen bij het goede en wie bij het kwade?

Door de aanslagen in de V.S. besefte ik dat er nog steeds gebeurtenissen zijn die onze aarde kunnen doen beven. 11 september schudde onze wereld zo hevig dat allerlei tweedelingen die ons, nietsvermoedende burgers, zo vanzelfsprekend voorkwamen, ook op losse schroeven zijn komen te staan. We kunnen niet steunen op onze oude registers en overgaan tot de orde van de dag. Het is nodig opnieuw ons standpunt te bepalen, ons wereldbeeld te herschikken, misschien zelfs ons systeem te herzien. >>> (1 oktober 2001)


Media willen oorlog

door Rinus Vermuë

‘Berichten van de overheid worden vaak onvolledig, onjuist of in het geheel niet weergegeven’, schreef de Voorlichtingsraad onlangs in een rapport over de (parlementaire) journalistiek. Analyse van het gebruik van het woordje ‘oorlog’ in de media in de week na de aanslagen in de VS laat zien dat de constatering op waarheid berust. >>> (1 september 2001)


Verantwoord consumeren

door Rinus Vermuë

Is de consument zichtbaar? Meestal niet. Heel af en toe schrikt hij op bij crisis of schandaal, en dan zien we hem alternatief boodschappen doen, maar ’s anderendaags zinkt hij weer weg in de anonieme consumentenmassa die alles bij het oude houdt. >>> (1 juli 2001)


Een doekje voor het emanciperen

door Rinus Vermuë

Van Frankrijk is de hoofddoekaffaire nu ook naar Nederland overgewaaid. Commentatoren, columnisten, feministen en rechtsgeleerden hebben hun meningen geventileerd over het afwijzen van draagsters van hoofddoekjes voor functies bij Opzij of ter rechtbankgriffie. Ook vanuit filosofische hoek is er wat over te zeggen. >>> (1 juni 2001)


De verzekeringsmaatschappij, dat ben jij

door Rinus Vermuë

Sinds Marx met onderklasse en bovenklasse de samenleving typeerde, hebben heel wat zedenschetsers op zijn klassenmaatschappij gevarieerd. Van de individualistische maatschappij tot de consumptiemaatschappij. De laatste tijd, sinds het ‘verdwijnen’ van grote, om aandacht schreeuwende geopolitieke problemen, duikt de term ‘risicomaatschappij’ op in de kolommen. >>> (1 mei 2001)


Wat Goebbels was voor de joden, is Ankersmit voor de boeren

door Rinus Vermuë

Eerst werd het beperkt tot één diersoort – het varken wanneer het varkenspest betrof, de koe bij BSE – maar nu de volgende ramp zich aandient, wordt het steeds alomvattender. Van een bedrijf dat met mond- en klauwzeer is besmet worden alle herkauwende evenhoevigen verbrand, ook de ree en het lammetje. Er is een holocaust onder de dieren. Alleen de mens komt er met een gewone douche vanaf. >>> (1 april 2001)


Het postmodernisme maakt slachtoffers onder gekken en reïncarnaties!

door Rinus Vermuë

De afgelopen zomer zei Geert Mak in Zomergasten dat er een toenemende trend was om zich te identificeren met slachtoffers. Zat vroeger in ieder gekkenhuis wel iemand die dacht dat ie Jezus Christus of Napoleon was, nu willen ze slachtoffer zijn – van Auschwitz, incest of zinloos geweld. >>> (1 maart 2001)


Vreesvee

door Rinus Vermuë

Er wordt wat afgevreesd tegenwoordig. De ene ellende is de wereld nog niet uit of we vrezen alweer de volgende. Kernafval, broeikaseffect, ozongaten, gifaardbeien, varkenspest, BSE… Telkens is er wel een dreiging die ons geweten uit zijn slaap houdt, die ons tot actie aanspoort, al was het maar door ons te onthouden van aanschaf van kernenergie of runderlapje. Maar is de vrees wel altijd op een specifieke zaak gericht, of is er sprake van een blinde angst? >>> (1 februari 2001)


Cultureel ideaalbeeld: eenheidsworst of diverse groenten?

door Rinus Vermuë

Verkiezingen en keuringen zijn instrumenten voor een eenheidsideaal, zowel in culturen als in subculturen.
Ik heb een zeer bekwame en intelligente boer gekend, die na 20 jaar boeren zijn boerderij verkocht, en in de zaak van zijn vrouw partner werd. Hij wilde nog wel lid blijven van het hoofdbestuur van de suikercooperatie, en stelde zich daarvoor herkiesbaar. Wat nog nooit gebeurd was, gebeurde: er werd een tegenkandidaat gezocht en gevonden, er werd voor hem gelobbyed, en de ex-boer moest na 15 jaar wijze raad het veld ruimen. Voor hem kwam een echte boer in het bestuur - de zuiverheid van de cultuur was weer veilig gesteld. >>> (1 februari 2000)


Zoek in het archief