Wat is er met de ethiek gebeurd?
Over ethisch denken onder laatmoderne omstandigheden

K. van der Wal

Het is tegenwoordig druk aan het ethische front. Een belangrijke reden daarvoor is de sterke toename van keuzeproblemen als gevolg van de enorme uitbreiding van de handelingsmogelijkheden door de voortgang van wetenschap en techniek.

Bijna steeds hebben die keuzen ook een duidelijk moreel aspect. Zo worden we bijvoorbeeld voor de vraag gesteld of we solidair blijven met lijders aan genetisch voorspelbare ziekten, nu als gevolg van het genetisch onderzoek steeds meer mensen tot groepen met een verhoogd gezondheidsrisico gaan behoren. Of: wat betekent het voor onze moderne innovatiedrang, nu blijkt dat de processen die we in natuur en samenleving op gang brengen op steeds groter schaal risico's van eigen menselijke makelij met zich meebrengen (broeikaseffect, ABC-wapens, overbevolking, enz.)? Een andere reden voor de toegenomen noodzaak van ethische bezinning is de levensbeschouwelijke pluralisering van de moderne samenleving waardoor er vanuit verschillende voorstellingswerelden heel verschillend gedacht wordt over wat moreel juist of onjuist is.

De ethische reflectie die door genoemde factoren in werking wordt gezet kan maar ten dele aanknopen bij de gangbare ethiekconcepties. Er zijn door het moderniseringsproces sterke verschuivingen in de handelingssituatie opgetreden, waardoor de morele dimensie van het menselijk handelen binnen aanzienlijk veranderde randvoorwaarden is komen te staan. Mede met het oog daarop moet veel sterker dan voorheen teruggevraagd worden naar de achterliggende werkelijkheids-, mens- en maatschappijbeschouwing bij ethische overwegingen.

Omdat waarden en normen nooit los verkrijgbaar zijn maar steeds in de context staan van ruimere filosofische kaders, wordt er in dit boek voor gepleit dat de ethiek weer duidelijk aansluiting zoekt bij algemeen filosofische gedachtegangen, kortom zich weer voluit als filosofische discipline opstelt. In dit teken staan beschouwingen over de mensenrechten, de globalisering, de duurzaamheids- en de ouderenproblematiek. Afgesloten wordt met een poging tot een situatiebepaling van de huidige ethiek.

Koo van der Wal (1934) was hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam en daarna aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij publiceerde op het gebied van de ethiek, de rechts- en politieke filosofie, de cultuurfilosofie en de milieufilosofie, recentelijk onder meer Recht met reden. Verzamelde opstellen (2003), Die Umkehrung der Welt. Über den Verlust von Umwelt, Gemeinschaft und Sinn (2004) en het door hem samen met Bob Goudzwaard geredigeerde Van grenzen weten. Aanzetten tot een nieuw denken over duurzaamheid (2006). Naast zijn academische loopbaan was hij o.m. voorzitter van de Nederlandse afdeling van Amnesty International en voorzitter van de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF.

970

Wat is er met de ethiek gebeurd?

Wat is er met de ethiek gebeurd?
Over ethisch denken onder laatmoderne omstandigheden

K. van der Wal

 

mrt 2008, Klement/Pelckmans
ISBN: 9789086870240
245 pagina's, Paperback