Schaamte en verandering
Denken over organisatieverandering in het licht van de filosofie van Emmanuel Levinas

Naud van der Ven

Veel veranderproblematiek in organisaties is terug te voeren op de factor mens. Vroeger was daarbij het probleem dat de mens louter als als 'een paar handen' werd gezien. Tegenwoordig weten we dat een mens serieus genomen wil worden en dan over het algemeen beter presteert. Maar als je omwille van resultaatverbetering inzet op zinbeleving van de medewerker, neem je hem dan wel serieus? Of wordt hij, weliswaar op een subtiele manier, opnieuw ingelijfd in andermans doelstellingen?

Voor onderzoek naar deze vraag valt terug te grijpen op Levinas' behandeling van het thema rationaliteit. Het rationele denken heeft de verdienste de wereld beheersbaar te maken. Maar tegelijkertijd heeft het de kwalijke eigenschap om dingen en mensen van hun eigenheid te beroven. Het totalitaire karakter van de rationaliteit kan weerstand oproepen bij mensen die door dat denken ingelijfd worden. Dit kan leiden tot een schaamtevolle confrontatie waarbij de denker zijn denken ter discussie gesteld ziet.
Wat Levinas beschrijft voor het rationele denken vertoont gelijkenis met wat managers in organisaties doen. Zij maken de zaak beheersbaar, maar creŽren met hun planningen en schema's ook een totalitair keurslijf. Betekent dit dat ook managers schaamtevolle maar vruchtbare confrontaties met de eigen rationaliteit kunnen ondergaan?

Interviews met managers laten zien dat de gedachtelijn van Levinas binnen organisaties is terug te vinden, maar tevens dat de bewustwording op dit punt een nogal moeizaam proces is. Door de buitengewoon heldere en consistente wijze waarop Van der Ven Levinas' denken in organisatiekundig perspectief weet te plaatsen, zal zijn boek aan dit proces van bewustwording een belangrijke bijdrage kunnen leveren.

960

Schaamte en verandering

Schaamte en verandering
Denken over organisatieverandering in het licht van de filosofie van Emmanuel Levinas

Naud van der Ven

 

nov 2006, Klement/Pelckmans
ISBN: 9789077070956
272 pagina's, Paperback