Aforismen
Over de interpretatie van de natuur en het rijk van de mens

Francis Bacon

Francis Bacon (1561-1626) behoort tot de grote vernieuwers in de geschiedenis van de westerse filosofie. Hij was rechtsgeleerde, staatsman, essayist, historicus, filosoof en kampioen van de moderne wetenschap. Hij beoogde een algehele vernieuwing (Instauratio Magna) van de wetenschap op basis van empirische beginselen - een nieuw universeel systeem met als uiteindelijk doel praktische kennis te genereren ter beheersing van de natuur en ter bevordering van de menselijke vooruitgang.

Het tweede gedeelte van de Instauratio Magna kreeg als titel Novum Organum ('het nieuwe werktuig') waarmee Bacon zinspeelt op Aristoteles' Organon en de daarop gevestigde wijsgerige traditie die nu aan ingrijpende vernieuwing toe was. Het Novum Organum werd niet gepresenteerd in de vorm van een verhandeling of systematisch betoog, maar als een reeks aforismen, een procédé dat volgens Bacon minder star en dogmatisch was en meer in overeenstemming met de ware geest van wetenschappelijk experiment en kritisch onderzoek.

Voor een goed begrip van Bacons voor die tijd baanbrekende visie en doelstellingen, is vooral boek I van deze Aphorismi van belang. Het is een boek vol rake uitspraken, getuigend van een luciditeit en levenswijsheid zoals we die ook bij de door Bacon bewonderde Montaigne aantreffen. Daarbij briljant geschreven, met gebruikmaking van tal van illustratieve voorbeelden, metaforen en verwijzingen die Bacons aanbevelingen en stellingen extra kracht bijzetten. Voor het Novum Organum in het algemeen, maar voor dit gedeelte wel heel in het bijzonder, geldt dat het het meest toegankelijke, literaire en meeslepende is van al zijn wijsgerige geschriften.

'Bacon is een van de eerste sociale filosofen die openstaan voor het vooruitzicht van een duurzame menselijke toekomst, welke alleen afhangt van onze bereidheid onze technische mogelijkheden te verwerkelijken en ons lot in eigen handen te nemen.' (Stephen Toulmin in Kosmopolis)

681

Aforismen

Aforismen
Over de interpretatie van de natuur en het rijk van de mens

Francis Bacon
(Vertaling Henri Oosthout)

 

2006, Klement/Pelckmans
ISBN: 9789077070857
180 pagina's, Gebonden