De eenheid van denken en doen

Ton Vink

De verbroken eenheid van denken en doen is een belangrijk levensbeschouwelijk thema, en het trachten te overbruggen of dichten van de kloof tussen beide, behoort zeker tot onze opdracht.

Wanneer Goethe zegt dat we door eer te bieden onze eer kunnen behouden, leven we dan niet in een eerloos tijdperk? En heeft dit niet alles te maken met de verbroken eenheid van denken en doen? Een man van eer, zo zeggen we, doet zijn gegeven belofte gestand; zijn spreken en denken is in overeenstemming met zijn handelen en doen. De verbroken eenheid van denken en doen is een belangrijk levensbeschouwelijk thema, en het trachten te overbruggen of dichten van de kloof tussen beide, behoort zeker tot onze opdracht. Aangezien de horizon van ons denken allang niet meer in het Avondland ligt, zullen we ons oor ook te luisteren leggen bij andere, niet-westerse tradities. Daarbij valt met name te denken aan het Indiase en Chinese denken. Daar kunnen - en zullen - we levensbeschouwelijk in de leer gaan en er een stuk rijker vandaan komen, al is het ook daar lang niet alles goud wat er blinkt.

De drie pijlers van elke levensbeschouwing zijn achtereenvolgens: het aandachtig bezien van leven en wereld, de objectieve pijler; het ergens voor houden van leven en wereld, m.a.w. de interpretatieve, en dus subjectieve pijler; en het bepalen van wat moet zijn, het behoren, de ethische pijler. Een levensbeschouwing die de toets der filosofische kritiek wil doorstaan, moet elk van deze drie elementen een autonome plaats bieden. Aldus draagt zij bij tot het dichterbij brengen van de eenheid van denken en doen.

Op treffende wijze wordt dit geïllustreerd door de filosoof Albert Schweitzer en de Chinese denker Wang Yang-ming, in hun leidende beginselen van resp. 'eerbied voor het leven' en 'één zijn in humaniteit'. Probleem en oplossing overschrijden zo onze culturele grenzen.

600

De eenheid van denken en doen

De eenheid van denken en doen

Ton Vink

 

1999, Uitgeverij Damon
ISBN: 9789055730360
176 pagina's, Paperback