Aarde, lucht, water en vuur

Rein Ferwerda en Empedokles (492-432)

Aarde, lucht, water en vuur waren volgens Empedokles de vier wortels of elementen van alles. Ze werden door Liefde en Haat in een eeuwig durende cyclus respectievelijk bijeengebracht en gescheiden. Het bijeenbrengen van de elementen door Liefde leidde tot het ontstaan van de levende wezens. Het sterven was de door Haat veroorzaakte scheiding.

Empedokles werd in 492 op Sicilië geboren uit een gegoede familie. Hij was arts, maar ook politicus en werd door zijn tijdgenoten als een soort magiër gezien. Hij stierf in 432 door een val in de Etna. Voor veel schrijvers (o.a. Hölderlin) was dit gegeven een bron van literaire inspiratie.
Empedokles schreef in het Grieks een filosofisch gedicht dat later de titels Over de natuur en Zuiveringen kreeg. Van de vijfduizend regels die het bevatte zijn ons ruim vijfhonderd door diverse klassieke auteurs overgeleverd. In de jaren negentig van de vorige eeuw is de Straatsburger papyrus gepubliceerd waarop de resten van ruim zeventig nieuwe regels staan.
Aarde, lucht, water en vuur waren volgens Empedokles de vier wortels of elementen van alles. Ze werden door Liefde en Haat in een eeuwig durende cyclus respectievelijk bijeengebracht en gescheiden. Het bijeenbrengen van de elementen door Liefde leidde tot het ontstaan van de levende wezens. Het sterven was de door Haat veroorzaakte scheiding.
Empedokles verhaalt ook van de omzwervingen van een daimon, een 'ziel', die bloed heeft vergoten en als straf een lange reeks van levens doormaakt. Daarin is hij afwisselend een plant, een dier een mens en een god.

In: Hermeneus, 79-4 (2007)
"In de uitstekende inleiding van zijn heruitgave van Empedocles' fragmenten weet Ferwerda aan [de] veelzijdigheid [van Empedocles] recht te doen.
[...]
Ferwerda besluit zijn inleiding met een interessante selectie van denkers en schrijvers uit de oudheid (Plato, Aristoteles en de neoplatonici) en uit recentere tijd (Hölderlin, Arnold, Nietzsche, Van Klinkenberg en Andreus) die zich met de figuur of de leer van Empedocles hebben ingelaten. De fragmenten zelf, inclusief de pas in 1999 gepubliceerde Straatsburger papyrus, worden oordeelkundig gerangschikt. Na de Griekse tekst en de Nederlandse vertaling volgt bij elk (samenhangend geheel van) fragment(en) een summier commentaar waaruit meermaals een grondige vertrouwdheid blijkt met ook de meest recente literatuur. Handige omnummertabellen van en naar de gezaghebbende editie van Diels en Kranz, een selectieve bibliografie en een index nominum vervolledigen deze exellente uitgave, die ook als handige inleiding in de complexe denkwereld van Empedocles nuttige diensten kan bewijzen."
(Geert Roskam)


In: De Leeswolf, nr. 2 - 2007
"Ferwerda heeft zijn strepen als vertaler van antieke filosofie reeds verdiend met vertalingen van Plotinus' Enneaden, het complete werk van Diogenes Laërtius en van de sceptische filosoof Sextus Empiricus.
[...]
Ferwerda bewijst dat hij bijzonder goed op de hoogte is van de discussies over Empedokles' werk; zo getuige ook de indrukwekkende bibliografie. Hij heeft de fragmenten naar eigen inzicht inhoudelijk geordend en nieuwe interpretaties uit geleerde artikels gehaald. In zijn lange inleiding gaat hij in op het leven, het werk en de leer van Empedokles.
[...]
Ondanks het technische karakter en de moeilijke materie is deze zeer onderhoudend geschreven uitgave goed te volgen voor de geïnteresseerde leek. Het biedt ons een zeer volledige en nauwgezette kennismaking met de filosoof Empedokles, over wie duidelijk veel meer interessants te lezen valt dan het bekende anekdotische gegeven dat hij zou gestorven zijn door een val in de Etna."
(Katrien Vanacker)

556

Aarde, lucht, water en vuur

Aarde, lucht, water en vuur

Rein Ferwerda en Empedokles (492-432)

 

2006, Uitgeverij Damon
ISBN: 9789055737291
256 pagina's, Paperback