Rustpunten van de geest
Filosofie van gezondheid, waarden en zingeving

Arnold Cornelis

Rustpunten van de Geest, het laatste boek van Prof. dr. A. Cornelis, is tevens het laatste deel van een trilogie over de logica van het gevoel.
Een rustpunt van de geest is in de eerste plaats het gevoel. Het heeft de gedaante van geluk.

Een mens kent geluk in de mate dat hij zijn leerprocessen zelf stuurt, daarbij luisterend naar zijn gevoel. Een tweede rustpunt is de cultuur. Cultuur ontstaat als de mens de eigenschappen van zijn kennissysteem overdraagt op de buitenwereld. Die duiding van de buitenwereld gebeurt door de taal die door haar communicatieve functie een gemeenschappelijke basis geeft aan de cultuur. Communicatie is het laten inzien van mogelijkheden en dat is een enorme bron van kennis. Leerprocessen brengen geluk; als ze verzadigd zijn worden het waarden en waarden zijn sturingsbedoelingen die geldig zijn voor iedereen.
Een rustpunt van de geest komt tot stand als de emotionele paradoxen opgeheven zijn. Een paradox is een schijnbare tegenstelling en is een eeuwenoud filosofisch probleem, reeds bekend bij de oude Grieken, zoals bijv. de paradox van de leugenaar, die, als hij zei 'ik lieg', altijd loog, ook al zei hij de waarheid. Het heeft eeuwen geduurd vˇˇrdat men er een oplossing voor kon vinden. Die oplossing kwam pas in de twintigste eeuw, door het onderscheid te maken tussen verschillende logische niveaus. Welnu, zo worden ook emotionele paradoxen opgeheven; want een emotioneel paradox ontstaat wanneer ons zelfbeeld in conflict raakt met het wereldbeeld. Dan stokt het leerproces en er komt een systeemreactie. Dit betekent dat ons kennissysteem tekort schiet en dan ontstaat er angst, boosheid en verdriet. Pas als het zelfbeeld ge´ntegreerd wordt in het wereldbeeld, is de paradox opgelost en het rustpunt bereikt. Vooruitgang in de filosofie en in de sociale theorie van de kennis betekent het opheffen van paradoxen.
Als die emotionele paradoxen zijn opgeheven, stoot je door tot waarden. Waarden zijn datgene waar alle mensen in een cultuur

386

Rustpunten van de geest

Rustpunten van de geest
Filosofie van gezondheid, waarden en zingeving

Arnold Cornelis

 

1999, Uitgeverij Boom
ISBN: 9789072258052
122 pagina's, Paperback