Een kwestie van beheersing
Over de rol van planten, dieren en mensen in technologische systemen

Bram Bos

De orde die een technologisch systeem kenmerkt kan op structureel verschillende manieren gerealiseerd worden. Niet alleen techniek schept orde. Ook levende wezens - of het nu om planten, insecten, varkens of mensen gaat - scheppen orde in hun omgeving, maar doen dat op een geheel eigen manier, op grond van hun eigen agenda.

Bij technologie denken we meestal het eerst aan de vernuftige apparaten die ons dagelijks leven omringen. Apparaten functioneren echter nooit op zichzelf. Een gsm is niets waard zonder een netwerk in de buurt, en maar weinig als er niemand is om op te bellen. Mobieltjes zijn een onderdeel van een technologisch systeem, dat uit veel meer bestaat dan de techniek alleen. Zonder gebruikers, beheerders, telefoonetiquette en sms-cultuur resteert een lading silicium en plastic. Sociale processen en technische interacties geven samen vorm aan dit systeem van mobiele communicatie. Mensen spelen meer rollen dan die van gebruiker.
In Een kwestie van beheersing wordt de theorie uitgewerkt dat de orde die een technologisch systeem kenmerkt op structureel verschillende manieren kan worden gerealiseerd. Niet alleen techniek schept orde. Ook levende wezens -of het nu om planten, insecten, varkens of mensen gaat- scheppen orde in hun omgeving, maar doen dat op een geheel eigen manier, op grond van hun eigen agenda. Van die orde kunnen we bewust gebruik maken in het ontwerp van technologische systemen, maar dat gaat niet vanzelf. De interesse van een levende wezen loopt immers niet altijd synchroon met die van het systeem.
In de landbouw is dat goed te zien. Het boek bespreekt de rol van varkens, virussen en boeren in de varkenssector aan de hand van de varkenspest-epidemie van 1997, die als een systeemcrisis kan worden opgevat. De rol van planten, insecten, boeren en grote multinationals komt naar voren in een analyse van de diverse manieren waarop met ongewenste organismen op akkers en in kassen kan worden omgegaan.
Of levende wezens bijdragen aan de orde die wij wensen, of er juist afbreuk aan doen, hangt af van structurele keuzes die we zelf maken.

223

Een kwestie van beheersing

Een kwestie van beheersing
Over de rol van planten, dieren en mensen in technologische systemen

Bram Bos

 

2004, De vliegende beer
ISBN: 9789080426634
192 pagina's, Ingenaaid