Felix & Sofie op dinsdag 16 juni 2015

Beckett in het vizier van de Franse Filosofie

Hoewel Samuel Beckett zelf beweerde nooit filosofie te lezen omdat hij er ‘niks van begreep’, is zijn werk door een ongewoon grote groep van (met name Franse) filosofen gelezen, geduid en bediscussieerd. Zo gaf Albert Camus aan dat hij zich met Beckett verwant voelde in hun wederzijdse erkenning van het absurde, was Georges Bataille lyrisch over de extatische scènes in Molloy, terwijl Gilles Deleuze een uitgebreid essay over Becketts theater en de ‘verbluffende beelden’ daarvan schreef.

Alle drie voelden zij zich aangetrokken tot het werk van Beckett, en alle drie om verschillende redenen. Op deze avond zullen wij met onder meer Sjoerd van Tuinen en Marc de Kesel kijken naar wat het werk van Beckett binnen het denken van deze drie filosofen betekent en andersom: wat volgens ieder van hen de waarde is van Becketts oeuvre.


De avond begint met Hans van Stralen die met Camus Beckett benadert vanuit het theater van het absurde. Camus zag voornamelijk in het beroemde Wachten op Godot verwantschap. In dat werk voeren twee protagonisten een dialoog die van iedere samenhang is gespeend, terwijl zij wachtten op een nimmer arriverende en bovendien onbekende Godot. Het ongestructureerde, zinloze gesprek en het onbeloonde wachten illustreert volgens Camus het wezenlijke gebrek aan existentiële betekenis en geeft het werk haar onsamenhangende, absurde karakter. Vervolgens zal Sjoerd van Tuinen Beckett toelichten vanuit het werk van Gilles Deleuze. In Deleuzes interpretatie wordt de mens helemaal naar de marges gedreven. Volgens Deleuze was Beckett een ‘meedogenloos Spinozist’, die zijn karakters dwong om nieuwe, schijnbaar absurde bestaansmogelijkheden uit te putten – zoals het zuigen op een steen. Deze passages verduidelijken volgens Deleuze dat de mens, en in principe alles dat bestaat, zich op een oneindig aantal manieren tot alle andere dingen kan verhouden. Alleen deze relatieve verhouding bepaalt volgens Deleuzes Beckett wat wij ‘mens’ noemen. Tot slot zal Marc De Kesel na de pauze Beckett vanuit het oogpunt van Georges Bataille beschouwen. Bataille benutte de roman Molloy in zijn zoektocht langs de grensgebieden van het menselijk bestaan. In de lach, de erotiek en het geweld zag Bataille een grensoverschrijdende ervaring, een extatisch zelfverlies waarin er tijdelijk gebroken wordt met iedere redelijkheid en continuïteit zodat de mens spelenderwijs in contact staat met zijn dood. Diezelfde transgressie stond volgens hem centraal in het zonderlinge gedrag van Becketts Molloy.


Met de hulp van deze drie filosofen zal Felix & Sofie in haar laatste editie van het seizoen het hoofd breken over het werk van Samuel Beckett. Tijdens de avond worden er meerdere fragmenten uit Becketts oeuvre voorgedragen en vertoond. Tot slot zal er discussie worden gevoerd over drie verschillende visies op Beckett met als inzet: wat hebben we aan Beckett anno nu?

De sprekers:

Hans van Stralen is als literatuurwetenschapper verbonden aan de Universiteit Utrecht en aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Zijn onderzoeksgebied bestrijkt hermeneutiek, literatuurgeschiedenis van de 20e eeuw (met name modernisme en existentialisme) en de relatie tussen literatuur en filosofie/christendom. Hij heeft geregeld over onder meer Albert Camus en het existentialisme gepubliceerd.
Marc de Kesel is professor aan de Saint Paul University in Ottowa . Zijn onderzoeksdomeinen zijn continentale filosofie, religietheorie, Holocauststudies, psychoanalyse, kunst- en cultuurkritiek. Hij publiceerde talloze werken, onder andere over Deleuze, Bataille, Zizek en Lacan. Over Bataille schreef hij De Sphinx van de sociologie. Georges Bataille: een politieke filosofie van het geweld.
Sjoerd van Tuinen is als assistant professor verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en coördinator van het Centre for Art and philosophy. Hij is gespecialiseerd in de continentale filosofie, onder meer in het werk van Deleuze en Sloterdijk.
moderatie: Kasper Bockweg en Rosanne Veger.

Let Op: gewijzigde locatie:

namelijk: SSBA SALON
Leidseplein 26
Amsterdam

 



Felix & Sofie is een initiatief van de Stichting An Sich, en wordt inhoudelijk en financieel ondersteund door haar donateurs, de uitgeverijen BoomSUN en Ambo Anthos, en de Universiteit van Amsterdam. | Contactgegevens